# HRLM, alle artikelen (75)

Gegenereerd 2026-08-28T05:18:32Z. Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).

# Uit de HRLM-keuken: pappardelle met sticky sjalotten

Zoetgesmoorde banaansjalotten, houtige kruiden en veel Parmezaan: dit pastarecept uit HRLM 103 is eenvoud op zijn best. Voor vier personen.

*2026-08-16 · eten-drinken · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/16/pappardelle-met-sticky-sjalotten/*

## Wat je nodig hebt (4 personen)

8 banaansjalotten (600 gram), gepeld en in dunne ringen. 75 milliliter olijfolie en optioneel een klontje boter. 2 tenen knoflook, fijngehakt. 1 kleine wortel, geschraapt en geraspt. 4 eetlepels tomatenpuree. 1 eetlepel sherry-azijn. Een klein bosje houtige kruiden: een takje tijm, rozemarijn en salie. 400 gram pappardelle of tagliatelle. 100 gram geraspte Parmezaanse kaas. Voor erbij: een half bosje fijngehakte peterselie.

## De sjalotten smoren

Pel de banaansjalotten en snijd ze in dunne ringen; een mandoline of keukenmachine met schaafstuk is hierbij handig. Schenk de olijfolie in een koude pan en voeg een snuf zout toe, plus het klontje boter als je dat gebruikt. Smoor de sjalotten 20 tot 25 minuten op laag tot halfhoog vuur: ze moeten zacht worden, maar nog niet bruin.

## Ragu maken en serveren

Voeg de knoflook, wortel en tomatenpuree toe en bak 5 tot 6 minuten, tot de puree er dik en kleverig uitziet. Blus af met de sherry-azijn en 200 milliliter water, doe de kruiden erbij en laat het geheel nog zo'n 10 minuten zachtjes doorkoken tot een zachte, karamelachtige ragu. Kook intussen de pasta in ruim gezouten water iets korter dan de verpakking aangeeft en bewaar een kopje kookvocht. Verwijder de kruidentakjes, breng de ragu op smaak met zout en versgemalen peper en roer er zoveel pastawater door dat een mooie romige saus de pappardelle bedekt. Serveer met de Parmezaan en de peterselie.

## Het recept van Anna Jones

Het gerecht komt van Anna Jones, die verlangde naar pappardelle met een rijke ragu, maar dan met groenten en snel klaar voor doordeweeks. Het is geinspireerd op een recept van Rachel Roddy. Kook je voor minder dan vier personen, dan blijft de ragu een week goed in de koelkast. Eet smakelijk!

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Gezichten van Haarlem: Francine van den Bergh

Puur geluk zorgde ervoor dat Francine van den Bergh nu alweer 37 jaar in Haarlem woont. Het begon in 1989 met een droomplek die onbetaalbaar leek: het Kleverpark.

*2026-08-13 · stad · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/13/gezichten-van-haarlem-francine-van-den-bergh/*

## Ergens in de buurt van Amsterdam

In 1989 besloten Francine en haar partner te gaan samenwonen, ergens in de buurt van Amsterdam, waar hij werkte. Haarlem was een optie, en hij had haar al eens laten zien waar hij het liefst zou wonen: in het Kleverpark. "Een droomplek. Maar vergeet het maar, want dat kunnen wij niet betalen en er komt nooit iets vrij", voegde hij daar meteen aan toe.

## Die ene zaterdag

Van visualiseren en manifesteren had toen nog niemand gehoord, maar het Kleverpark bleef in hun achterhoofd zitten. Tot die zaterdag dat Francine, die weinig vertrouwen had in de inspanningen van hun makelaar, het kantoor belde en de assistent hoorde zeggen dat er die donderdag een pand in het Kleverpark in de verkoop was gekomen. Ze stapten meteen in de auto en reden zonder afspraak naar Haarlem, werden vriendelijk ontvangen en rondgeleid, en daarna volgde het spannendste weekend van hun leven.

## Opa en oma's kasteel

Lang verhaal kort: de woensdag erop was de koop rond. Inmiddels wonen ze er alweer 37 jaar, in een huis dat de kleinkinderen 'opa en oma's kasteel' noemen. Haarlem werd echt haar stad: Francine groeide op in Den Haag en vindt dat Haarlem eenzelfde sfeer heeft, maar dan mooier. Bovendien groeide haar vader hier op, en raakte ze via een mede-Haarlemmer besmet met het caminovirus, passend bij een stad die vanouds pelgrims- en Jacobsstad is. "Echt, ik ben elke dag dankbaar dat we hier mogen wonen."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De zaterdag van... Daphne Groeneveld: iedereen padelt

Het is geen tennis, het is geen squash, het is padel, met de klemtoon op de laatste lettergreep. "Het is een echte hype, iedereen padelt", zegt Daphne Groeneveld enthousiast over haar vaste zaterdagritueel.

*2026-08-10 · stad · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/10/de-zaterdag-van-daphne-groeneveld/*

## Altijd dubbelen

"Op de foto zie je mij rechtsachter, in een dubbel met mijn vriendinnen", vertelt Daphne. Eigenlijk dubbel je bij padel altijd, en dat is volgens haar precies het leuke: je spreekt af met z'n vieren, en of je nu goed bent in het spel of er niets van kunt, dat maakt niet uit. Je doet lekker mee, en soms lukt het gewoon.

## Van toernooitje tot vast ritueel

Daphne rolde de sport in via een padeltoernooitje dat een vriendin organiseerde; daar kreeg ze de smaak te pakken. Het helpt dat ze naar eigen zeggen nogal fanatiek is, en misschien neemt ze binnenkort zelfs lessen om haar techniek te verbeteren.

## Padel 25 in de Waarderpolder

De foto is gemaakt bij Padel 25, een indoorbaan aan de A. Hofmanweg in de Waarderpolder, volgens Daphne de enige indoorbaan van Haarlem: de rest is buiten. In het zomerseizoen spelen de vriendinnen dan ook outdoor, en dan is er in Haarlem en directe omgeving steeds meer keuze aan padelbanen.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Paradijselijk leven in een strandhuisje: 'Het uitzicht verveelt nooit'

De ondergaande zon, spelende kinderen, een zeehondje bij de branding: voor strandhuisbewoners Monique Waals en Bertus van Groenewoud is het uitzicht in Zandvoort een levend schilderij waar ze geen genoeg van krijgen.

*2026-08-08 · interview · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/08/leven-in-een-strandhuisje/*

In Zandvoort, op het terrein van Kampeer Vereniging Voorwaarts (KVV), staan de strandhuisjes in rijen op het zand. HRLM sprak twee bewoners van de voorste rij: Monique Waals (63) uit Haarlem en Bertus van Groenewoud (77), al zijn hele leven verbonden met dit stukje kust.

## Een jeugddroom op palen

Als kind logeerde Monique bij haar oma, die een huisje had op het strand van Hoek van Holland. Daar ontstond haar verlangen naar een eigen plek aan zee. Via een donateurschap van de KVV en een tijdelijke plek kwam ze aan een zelfgebouwd huisje van de vorige eigenaar; na twee seizoenen kreeg ze voorrang op een vaste plek, vooraan bij de strandafgang. Ze is er al vijftien jaar enorm gelukkig mee. Het uitzicht noemt ze een levend schilderij, met elke avond een andere zonsondergang. "Als je hier depressief kunt zijn vind ik dat knap."

## Leven met de elementen

Het kamp kent duidelijke regels: na elf uur stilte, en alle losse spullen gaan elke nacht naar binnen, want een windhoos kan zomaar langskomen en dan ligt er in de ochtend een kuub zand op het terras. Daar staat veel tegenover: een zeehondje bij de branding, vallende sterren, zeevonk in het donkere water, en buren die na een zware storm samen de spullen van een buurvrouw onder het zand vandaan halen.

## Zes maanden Amsterdam, zes maanden Zandvoort

Bertus woont twee huisjes verderop, in het enige bruine huisje, met een terras versierd met elpees en cassettebandjes. Zijn ouders kwamen hier voor het eerst in 1949, toen de huisjes nog half hout, half linnen waren. Het gezin reisde met de Haarlemse Kikker, de tram van Amsterdam via Haarlem naar Zandvoort, en woonde er het hele seizoen. Bertus ging in Zandvoort naar school en zag het kamp veranderen: van samen zandscheppen bij hoogwater naar steeds meer mooi-weerkampeerders.

## Tot zijn honderdste

Bertus staat bij de KVV ingeschreven tot zijn honderdste, nog drieëntwintig jaar te gaan. "Mijn moeder is hier op het strand gestorven. Ik hoop dat dat mij ook gegund is."

*Tekst: Meta van der Meijden. Fotografie: Inge Kaagman.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# In de tuin: zes Haarlemse tuinen en hun tuiniers

Van volkstuin tot wereldtuin: zes Haarlemmers vertellen waarom tuinieren zoveel oplevert, van gifvrije oogst tot verbinding met de buurt.

*2026-08-07 · reportage · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/07/in-de-tuin/*

Lekker buiten, met je handen in de aarde. Tuinieren levert meer op dan gifvrije groente en mooie bloemen: het is ontspannend, leerzaam en gezellig. Zes portretten, van volkstuin tot wereldtuin.

## Volkstuin: Henk Zieltjens

Henk Zieltjens tuiniert bij Volkstuinvereniging het Schoterkerkpad in de grote tuin met kas en schuur die eerst van zijn overleden broer was, en zet die met liefde voort. In de zomer is hij er bijna dagelijks: "Als je het niet bijhoudt groeit alles onder je handen vandaan." Hij kweekt tomaten in allerlei kleuren, courgettes, sperziebonen, kruiden en aardappelen, alles gifvrij, en deelt te veel oogst graag met anderen.

## Doe-tuin: Marianne Hol

Haarlem telt negen Doe-tuinen, samen zo'n 536 tuintjes van 25 vierkante meter. Marianne Hol is voorzitter van de Schotertuin in Haarlem-Noord, met 197 tuinen het grootste complex. Naast groenten en bloemen groeit er verbinding in de tuingemeenschap. De animo is zo groot dat er een wachtlijst-stop kwam. (doetuinenhaarlem.nl)

## Schooltuin: Kathi (5) en Lenn (11)

Kathi van Hamburg en Lenn Dijkhof werken in de schooltuin van de Bornwaterschool in Bloemendaal, waar kleuters tot en met groep acht samenwerken. Tussen de kruiden, sla, wortelen, doperwten en aardappels is de aardbeienoogst groot genoeg om de hele school te trakteren. "Het oogsten is een feest", zegt schooldirecteur Rutger Visser: bewegend leren in de buitenlucht.

## Stadstuin: Els Baarbe

De Hof van Sylvius is de gezamenlijke tuin van een appartementengebouw aan de Kruisstraat 47. Sinds vorig jaar doen de bewoners het onderhoud zelf, vertelt tuincommissielid Els Baarbe. Het gras, altijd lastig door bouwpuin en engerlingen in de bodem, mag nu zijn gang gaan als natuurlijk veldje met madeliefjes en klaver. Volgend project: de door de buxusmot aangetaste hagen vervangen, goed voor de saamhorigheid.

## Plukweide: Erwin Schuitemaker

Sinds 2020 telen Erwin Schuitemaker en zijn partner Merel Smal gifvrije bloemen op een voormalig voetbalveld bij het Spaarne. Plukweide Schalkwijk is elke dag open van zonsopgang tot zonsondergang; jaarlijks staan er ruim vijftig soorten, binnenkort bloeien dahlia's en chrysanten. Ingang: Belgiëlaan 3.

## Wereldtuin: Maaike Lamers

In de Wereldtuin, sinds 2014 op het tuincomplex aan het Tennispad in Schalkwijk, tuiniert elke maandagmiddag een groep deelnemers uit verschillende landen en culturen. Maaike Lamers begeleidt hen sinds twee jaar samen met Bushra, deelneemster van het eerste uur. Er groeien courgettes, sla, tuinbonen, tomaten en druivenbladeren voor dolmas. Het mooiste compliment: de tuin heeft er nog nooit zo mooi uitgezien.

*Tekst: Paula Zuidhof. Fotografie: Inge Kaagman.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Eric J. Coolen: 'Mijn wereld is door het tekenen enorm groot geworden'

Ter gelegenheid van zijn jubileumjaar verscheen op 26 april Geen dag zonder lijn, een rijk geillustreerd overzichtsboek van 270 pagina’s over 55 jaar creativiteit van illustrator en kunstenaar Eric J. Coolen.

*2026-08-07 · kunst-cultuur · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/07/eric-j-coolen-geen-dag-zonder-lijn/*

## Een boek voor een jubileum

"Mijn zestigste verjaardag, 3 juni, vormde de aanleiding", vertelt Coolen. "Mensen vragen mij al een paar jaar wanneer en of er een keer een overzichtsboek zou verschijnen. Deze leeftijd vond ik een passende aanleiding." Het resultaat: Geen dag zonder lijn, 270 pagina's met interviews, foto's en een overzicht van zijn veelzijdige werk.

## 55 jaar ononderbroken creativiteit

Het boek gaat terug tot zijn vroegste werk. Als kind zat Coolen op de Julianaschool in Overveen, die voor elke leerling een plakboek bijhield met een overzicht van opdrachten, werkstukken en tekeningen per schooljaar. Zijn eerste tekening daarin is een zelfportret uit 1970.

## Meer dan illustraties

Wie Haarlem kent, kent het werk van Coolen, vaak zonder het te weten. Het boek laat zien hoe hij zich ontwikkelde als maker van illustraties, boeken, standbeelden, gevelstenen en glas-in-loodramen, en daarnaast als gitarist en componist. Zijn herkenbare lijnvoering is onderdeel geworden van het Haarlemse straatbeeld.

Op 19 juni presenteert Coolen zijn overzichtsboek met een muzikale voorstelling in het Verhalenhuis, samen met een aantal gastmuzikanten; het publiek wordt actief betrokken en maakt die avond samen met Eric een illustratie. Meer informatie op ericcoolen.nl.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Op atelierbezoek bij Imara Reuling in de Waarderpolder

Kunstlijn en HRLM gaan op atelierbezoek bij Imara Reuling in Het Hoofdkantoor in de Waarderpolder, waar sculptuur, fotografie en tekening samensmelten tot werelden die aan science fiction doen denken.

*2026-08-06 · kunst-cultuur · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/06/imara-reuling/*

Wie het atelier van Imara Reuling in Het Hoofdkantoor in de Waarderpolder binnenstapt, betreedt een andere wereld. Boomachtige sculpturen reiken tot aan het plafond, wandvullende zwart-witfoto's en tekeningen lijken in elkaar over te gaan. De werken roepen associaties op met lichamen, wortelstructuren, landschappen en onbekende ecosystemen.

## Van schets naar ware grootte
Reuling studeerde in 2004 af aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag en combineert sculptuur, fotografie en tekening. Ze vertrekt vanuit een idee dat ze al schetsend intuïtief laat groeien, maakt het werk eerst in het klein en bouwt het daarna op ware grootte, bijvoorbeeld van gaas met papiermaché, polyester en glasvezel.

## Natuur als inspiratie
Ze bouwt driedimensionale werelden die ze fotografeert en verwerkt in ruimtelijke objecten, waardoor de grens tussen twee- en driedimensionaal vervaagt. "Ik creëer nieuwe werelden die levend ogen", zegt Reuling. Net als in de natuur stroomt, beweegt en verandert alles; haar vormen vertakken zich en vervloeien. Sommige toeschouwers vinden het werk unheimisch, voor haarzelf gaat het over energie die alles en iedereen verbindt.

## Letterlijk in het werk stappen
In installaties combineert ze grote beelden, tekeningen en foto's, doorgeschilderd op vloer en muren, zodat de kijker fysiek in haar wereld stapt. "Mijn werk is grenzeloos, er is geen begin en geen einde." In een nieuw wandobject experimenteert ze met bol glas: de vormen willen uitbreken, maar het glas houdt ze beschermd en opgesloten tegelijk.

## Verstilling
In recenter werk zoomt ze in en laat ze herkenbare elementen als lucht en bodem los. Ze werkt veel in zwart-wit en grijstinten, zodat contour, ritme en ruimtelijkheid alle aandacht krijgen. Verstilde witte objecten zoals Een ontluikend zaadje gaan over groei, transformatie en kwetsbaarheid. De drukke en de verstilde werken bestaan naast elkaar; juist het vele weglaten voelt voor haar als een spannende volgende stap.

*Tekst: Meta van der Meijden. Fotografie: Christhilde Klein.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Bert van Schagen: 'Ik kijk niet te ver vooruit'

Vorig jaar oktober kreeg de Haarlemse Bert van Schagen (80) de diagnose Alzheimer. In een openhartig gesprek vertelt hij hoe hij het leven bij de dag neemt.

*2026-08-05 · interview · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/05/bert-van-schagen/*

In zijn huis in de Leidsebuurt, tussen de kunstboeken, de piano en een boek over Kafka, maalt Bert van Schagen (80) zijn koffie met een molen. Vorig jaar oktober kreeg hij de diagnose Alzheimer, volgens hem een lichte vorm. Vooral zijn kortetermijngeheugen laat hem in de steek: in de middag weet hij vaak niet meer wat hij in de ochtend heeft gedaan.

## Meteen geaccepteerd

Bert werkte na de mulo bij de Hema in Haarlem, leidde een dagverblijf in Heerhugowaard en was na een studie theologie jarenlang pastoraal opbouwwerker in Amsterdam-Oost en -Zuidoost. Zijn nuchterheid helpt hem nu: de diagnose accepteerde hij direct, het verklaarde waarom hij zaken zo slecht kon onthouden. Zijn dochter maakt zich meer zorgen dan hij; zij wilde meteen dat hij niet meer op gas kookt.

## Alles staat in de agenda

Tijdens het gesprek ligt zijn telefoon met agenda midden op tafel. "Daar staat mijn hele leven in." Ook herinneringen aan concerten en diners vervagen; via de agenda haalt hij ze meestal terug. Zijn oriëntatievermogen gaat achteruit: bij een vriendin in Amsterdam-Zuidoost, waar hij al jaren komt, moest hij laatst goed kijken welke kant hij op moest.

## Niet somber

Somber is Bert sinds de diagnose niet geworden, al kan hij zich voorstellen dat hij op den duur verdriet krijgt om wat verloren gaat. Hij wil binnenkort iemand benaderen voor zijn administratie en niet te lang wachten met een tweede reis naar New York, waar zijn zoon en schoondochter net een dochter kregen. "Het voorland is tamelijk afschrikwekkend, maar daar ga ik niet met angst en beven op wachten."

## Bijdragen aan begrip

Bert werkt mee aan dit interview omdat hij het belangrijk vindt dat mensen met Alzheimer delen hoe ze erin staan: ervaringen kunnen elkaar helpen en bijdragen aan begrip.

Heb jij of iemand in jouw omgeving te maken met een haperend brein? De Sociale Benadering Dementie (SBD) richt zich op de mens achter de dementie en de directe omgeving. Meer weten: socialebenadering@zorgbalans.nl.

*Tekst: Meta van der Meijden. Fotografie: Christhilde Klein.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De Lorentz Formule: tiende jaar vonkend theater in Teylers Museum

Al meer dan 80.000 bezoekers daalden via de geheime lift af naar het Lorentz Lab in Teylers Museum. Locatietheatervoorstelling De Lorentz Formule gaat deze week haar tiende jaar in.

*2026-08-04 · kunst-cultuur · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/04/lorentz-formule/*

Negen jaar geleden opende koning Willem-Alexander het Lorentz Lab in Teylers Museum. Sindsdien namen al meer dan 80.000 bezoekers de geheime lift achter de Ovale Zaal naar het laboratorium van Nobelprijswinnaar Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928). Daar speelt de locatietheatervoorstelling De Lorentz Formule, die deze week haar tiende jaar ingaat.

## Einstein op bezoek
Twee acteurs nemen je mee terug in de tijd, naar de werkkamer en het lab waar Lorentz van 1909 tot zijn dood in 1928 werkte als directeur van het natuurwetenschappelijk laboratorium van Teylers. Beroemde wetenschappers zochten hem op in Haarlem, onder wie Albert Einstein, voor wiens relativiteitstheorie Lorentz de basis legde. Hoe geliefd hij was, bleek bij zijn begrafenis: er moesten extra treinen worden ingezet om alle belangstellenden naar Haarlem te brengen.

## Zo'n 4.000 voorstellingen
Toch kennen maar weinig mensen Lorentz en zijn werk. Juist om dat te veranderen ontstond De Lorentz Formule, een voorstelling die laat zien dat Teylers eeuwenlang een vooraanstaand wetenschappelijk instituut was. Spectaculair slot is de werkende replica van de Grote Elektriseermachine, Teylers topstuk uit 1784. De makers gingen uit van de ruimtes en schreven de voorstelling daaromheen, een hele puzzel die zich intussen ruimschoots bewezen heeft. Regisseur Rieks Swarte: "We hebben inmiddels meer voorstellingen gespeeld dan Soldaat van Oranje."

## Een bijzondere man
Acteur Eric-Jan Lens speelt al bijna vanaf het begin mee. Ook hij kende Lorentz aanvankelijk nauwelijks, maar raakte gegrepen door diens dienstbaarheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid: Lorentz ontwikkelde de berekeningen voor de Afsluitdijk om zijn kennis in te zetten voor het Nederlandse volk. "Het was een bijzondere man en dat maakt het heel fijn om zijn verhaal telkens opnieuw aan mensen te vertellen", zegt Lens.

De Lorentz Formule is te zien in Teylers Museum, entree gratis, boeken via www.teylersmuseum.nl.

*Fotograaf: Bastiaan Musscher*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Haarlemse kopstukken: beeldhouwer Wim Jonker (1920-1993)

Zijn beeldje van Godfried Bomans staat in de Wijngaardtuin en zijn naam leeft voort in de Tuin van Jonker in het Rozenprieel. In de rubriek Haarlemse Kopstukken: beeldhouwer Wim Jonker.

*2026-08-04 · historie · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/04/haarlemse-kopstukken-wim-jonker/*

## Van Rijksakademie tot Haarlem

Wim Jonker (1920-1993) was een Nederlandse beeldhouwer die zijn opleiding volgde aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam, waar hij les kreeg van onder anderen Piet Esser. Hij werkte in een figuratieve stijl en richtte in 1957 in Haarlem de boetseergroep De Orchidee op. Daarnaast was hij lid van Kunst Zij Ons Doel, de Haarlemse beroepsvereniging van beeldend kunstenaars.

## De Ard Schenk Award

Een bekend werk van zijn hand is het circa zevenenhalve kilo zware beeld dat hoort bij de Ard Schenk Award. Deze prijs wordt sinds 1990 door de KNSB uitgereikt aan de Schaatser of Schaatsster van het Jaar. Voor het ontwerp baseerde Jonker zich op een actiefoto van Ard Schenk.

## Bomans en de Tuin van Jonker

In Haarlem zelf is Jonker op twee plekken tastbaar aanwezig. Hij maakte het beeldje van schrijver Godfried Bomans in de Wijngaardtuin. En hij bezat een binnenterrein in de wijk Rozenprieel; jaren na zijn overlijden werd dat terrein heringericht als openbare ruimte, die tegenwoordig bekendstaat als de Tuin van Jonker. Zo wandel je in Haarlem nog altijd letterlijk door de wereld van deze beeldhouwer.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Aandachtig leven: de glasnegatieven van Jacob Keizer

Het Noord-Hollands Archief bewaart sinds 2023 ruim tweehonderd glasnegatieven van de Haarlemse spoorwegambtenaar Jacob Keizer (1887-1935). Ze tonen het stille, aandachtige leven van zijn gezin rond het huis aan de Hyacintenlaan 51.

*2026-08-03 · historie · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/03/glasnegatieven-jacob-keizer/*

Een vrouw zit met gesloten ogen bij een forse Philipsradio, hoofdtelefoon op, achter haar een goedgevulde boekenkast. Op een andere opname leest ze naast diezelfde kast, waarin titels als de Bijbel en De Kleine Johannes te herkennen zijn. Er gebeurt niets spectaculairs, en juist daarin schuilt de kracht: de tijd lijkt even stil te staan.

## Een gezin aan de Hyacintenlaan
De vrouw is Cornelia Alphenaar, gefotografeerd door haar echtgenoot Jacob Keizer. Jacob, in 1887 geboren als zoon van een Haarlemse hoefsmid, werkte als spoorwegambtenaar. In 1921 trouwde hij met Cornelia; rond 1922 werd dochter Anna geboren, in de familie Annetje genoemd. Wie de ruim tweehonderd glasnegatieven bekijkt, ziet steeds hetzelfde terugkeren: natuur, licht en het dagelijks leven.

## Het huis dat hij zag groeien
Veel foto's spelen zich af rond de woning aan de Hyacintenlaan 51. Zelfs de bouw legde Jacob vast: omstreeks 1924 staat het huis nog in de steigers. Latere opnamen tonen huis en tuin gevuld met leven, van musiceren tot poseren bij de kerstboom.

## Annetje
Met grote zorgvuldigheid fotografeerde Jacob zijn dochter: lachend samen in een veld, of met een gieter bij de Oost-Indische kers, exact gedateerd op 8 september 1926 dankzij de albums die hij zelf samenstelde. Bij een van de pagina's schreef hij "mijn dochter Anna Keizer": vier woorden die de maker onverwacht dichtbij brengen.

## Kijken met aandacht
Op sommige glasplaten kraste Jacob in de emulsielaag om de gewenste uitsnede aan te geven, zoals bij een opname van schaatsers langs een molen. Hij fotografeerde treinen en molens, maar zijn hart lag bij natuurbeleving: bomen met gefilterd licht en haast abstracte patronen.

## Een aangrijpend slot
Cornelia overleed op 19 januari 1935; een maand later stierf Jacob zelf. Sinds 2023 bewaart het Noord-Hollands Archief de negatieven, die al die tijd in familiebezit bleven. De beelden nodigen uit om aandachtig te kijken, precies zoals Jacob Keizer dat zelf lijkt te hebben gedaan.

*Tekst: Jet Blokhuis, conservator beeldcollecties Noord-Hollands Archief.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Straatkunst: Cut Through the Divide, de hoogste mural van Haarlem

Met Cut Through the Divide maakte Studio EarlyBirds, samen met Museum van de Geest en de wijk Meerwijk, de hoogste muurschildering van Haarlem: 22,5 meter vol verhalen die vooroordelen doorbreken.

*2026-08-02 · kunst-cultuur · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/02/hoogste-mural-haarlem/*

Haarlem barst van de buitenkunst, van indrukwekkende beelden tot kleurrijke graffitikunst, en in elke editie licht HRLM een verrassend kunstwerk uit. Dit keer: de hoogste mural die tot nu toe in Haarlem is gemaakt.

## De hoogste mural van Haarlem
Studio EarlyBirds, het collectief van kunstenaars Phylos Donkertino en Ben Plummer, maakte in samenwerking met Museum van de Geest de muurschildering Cut Through the Divide: 22,5 meter hoog en bijna 10 meter breed. Toch draait het werk niet om het formaat, maar om de mensen en ervaringen die erin verwerkt zijn.

## Verhalen uit Meerwijk
Voordat het ontwerp ontstond, ging het collectief in gesprek met bewoners en jongeren uit Meerwijk. In workshops en ontmoetingen, samen met Buurts, Museum van de Geest, Rebel Foundation en theatercoach Claribel Rodriquez, werd onderzocht wat de wijk bijzonder maakt en welke verhalen verteld mochten worden.

## Steen, papier, schaar
Een belangrijk thema is het doorbreken van vooroordelen: buurten en groepen worden soms beoordeeld door buitenstaanders die niet weten hoe het leven er van binnenuit voelt. De mural nodigt uit om daar voorbij te kijken. Van de jongeren zelf komt een herkenbaar detail: onenigheid lossen zij op met het spel steen, papier, schaar, en dat moment kreeg een plek in het ontwerp als verbeelding van sociale omgang en respect. Lokale planten en bloemen brengen rust in het beeld, en de kleuren sluiten aan bij gebouw en omgeving, zodat de mural echt bij de wijk hoort en ermee meegroeit.

## Uit de graffitiscene
Beide kunstenaars wonen in Haarlem en begonnen hun creatieve reis in de graffitiscene. Vanuit die vrijheid groeide hun werk richting grote murals waarin niet alleen het beeld centraal staat, maar ook de verhalen en emoties achter een plek. In Cut Through the Divide verwerkten ze bovendien hun eigen ontwikkeling als kunstenaars.

*Fotografie: Rosa van Ederen en Sandro Angela.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Het familieverhaal van Harriette: 'Mama is de baas'

Harriette is de oudste zus van een grote Surinaamse familie en woont al meer dan vijftig jaar in Haarlem. Als de familie haar nodig heeft, staat ze klaar, in Nederland én in Suriname.

*2026-08-01 · interview · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/01/familieverhaal-harriette/*

In de rubriek Familieverhalen zoekt HRLM naar de verhalen die generaties verbinden, herinneringen bewaren en identiteit geven. Dit keer: Harriette, de oudste zus van een grote Surinaamse familie. Al meer dan vijftig jaar woont ze in Haarlem, maar de band met Suriname en haar familie is altijd gebleven.

## Afscheid van haar broertje

Na het overlijden van haar jongere broer werd Harriette gevraagd naar Suriname te komen. Als oudste zus legde zij hem af en bleef ze bij de familie tot alles mooi was afgesloten. "Als oudste zus zorg ik voor mijn broertje," zegt ze. Ook in Nederland verzorgt ze mensen in hun laatste levensfase; dat vindt ze belangrijk. Tot de dag voor zijn overlijden hadden broer en zus dagelijks telefonisch contact.

## Mama is de baas

In Suriname regelt Harriette alles wat er geregeld moet worden, dat wordt van de oudste zus verwacht. Ze zorgt er ook voor haar moeder van 95, een sterke vrouw die nog zelfstandig woont en kookt. Koken de kinderen voor haar, dan moet het volgens haar recept: ze roert, proeft en keurt, en haar oordeel is doorslaggevend. In Suriname, zegt Harriette, is ze weer echt een Surinaamse en past ze zich aan aan het ritme en het tempo.

## Indrukwekkend groot

De familie is indrukwekkend groot: twaalf broers en zussen van moederskant en tien van vaderskant. Over halfbroers of halfzussen wordt niet gesproken; iedereen is gewoon broer of zus.

## De Kapitein

In Nederland voedde Harriette haar drie zonen alleen op. Hun vader bleef betrokken en de jongens gingen regelmatig naar hem toe in Suriname, want kinderen staan buiten de problemen van hun ouders. Inmiddels zijn er twaalf kleinkinderen bij. In haar huis is zij de Kapitein. "Ze moeten luisteren, hoor. Ik vind het superbelangrijk dat er respect is." Familie is alles voor haar: als dochter, oudste zus, moeder, oma en tante.

*Productie: Mirjam Touw.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Zeven vragen aan Pieter de Waard

Hij is geboren en getogen in IJmuiden, maar woont al sinds 1994 met veel plezier in Haarlem: Pieter de Waard, oud-directeur van voetbalclub Telstar, beantwoordt zeven vragen. Over wennen aan een gezapige stad, favoriete plekken en een verrassend vertrekplan.

*2026-08-01 · interview · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/08/01/zeven-vragen-aan-pieter-de-waard/*

## Van IJmuiden naar Haarlem

Een echte Haarlemse mug? Zeker niet, zegt De Waard: hij is geboren en getogen in IJmuiden en woont sinds 1994 in Haarlem, eigenlijk dankzij zijn vrouw. Als geboren Zwollenaar wilde zij per se in een mooie stad wonen, en dat werd Haarlem; het stel woont met veel plezier aan de Prinsessekade, tegen Heemstede aan. Wennen was het wel, een paar jaar: Haarlem is in zijn ogen gezapiger, degelijker en minder rauw dan het recht-door-zee IJmuiden. "Maar het is een heerlijke stad, vooral om je kinderen er te laten opgroeien."

## Favoriete plekken

Het pleintje voor de Stadsschouwburg vindt hij erg mooi, net als de combinatie van de oude schouwburg met de latere nieuwbouw. Ook de aangrenzende Vijfhoek is favoriet: heerlijk fietsen langs leuke winkeltjes, meestal eindigend bij Oscar voor een appelflap, het hele jaar door. Wat hij mist: leuke winkels in de Grote Houtstraat. De verschraling van de grote winkelstraten vindt hij verschrikkelijk.

## Toch vertrek: naar Rotterdam

Pieter en zijn vrouw willen graag naar een appartement. Heel even keek hij weer naar IJmuiden, maar dat werd door zijn vrouw snel van tafel geveegd. Over tweeenhalf jaar, als het nieuwe appartement klaar is, verhuizen ze naar Rotterdam, een stad die hij "eigenlijk IJmuiden in het groot" noemt: lekker uitgesproken mensen, veel verschillende soorten, niet te doorsnee.

## Boek en levensmotto

Tot rust komen doet hij thuis op de bank, waar hij momenteel met journalist Willem Vissers een boek schrijft over Telstar in de Eredivisie en de aanloop daarnaartoe: Het Mirakel van IJmuiden, vanaf 16 juli te koop. Zijn levensmotto is pluk de dag. Hij werkt tegenwoordig 's ochtends achter de balie van een grote ijzerhandel in de Waarderpolder en geniet daarna volop van de rest van de dag.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De dinsdagochtend van Mirjam Touw: bewegen op het Wilsonsplein

Twee keer per week beweegt een groep vijftigplussers uit de Vijfhoek een uur in de buitenlucht. Mirjam Touw begeleidt de Vitality Club in de speeltuin op het Wilsonsplein.

*2026-07-31 · stad · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/31/dinsdagochtend-mirjam-touw/*

"Kom je ook meedoen?" Met die uitnodiging heet Mirjam Touw haar oudere buurtgenoten van harte welkom. Twee keer per week begeleidt ze, samen met anderen, een groep vijftigplussers uit de Vijfhoek bij de Vitality Club. Plaats van samenkomst: de speeltuin op het Wilsonsplein.

## Een uur bewegen in de buitenlucht
Op dinsdag en vrijdag wordt er vanaf 10 uur een uur buiten bewogen. De groep bouwt samen spierkracht op, traint de conditie en doet allerlei oefeningen. Bijzonder is dat de lessen niet worden gegeven door betaalde sportprofessionals, maar door enthousiaste leden uit de groep zelf, onder wie Mirjam. Hun kennis halen ze op via een cursus, advies van een fysiotherapeut en gastlessen fitness en Tai Chi.

## Initiatief van Buurtzorg Haarlem
De Vitality Clubs zijn een initiatief van Buurtzorg Haarlem, in samenwerking met de Leyden Academy, een organisatie voor ouderen die deze beweegsessies landelijk promoot. Meedoen kost 1 euro per persoon per week, of je nu een of twee keer komt. Van dat geld worden materialen gekocht, zoals ballen en een loopladder.

## Koffie na afloop
Wie wil, schuift na afloop aan voor een kop koffie. "Het zijn gezellige bijeenkomsten en nog gezond ook", aldus Mirjam.

De Vitality Club beweegt elke dinsdag en vrijdag vanaf 10 uur in de speeltuin op het Wilsonsplein.

*Tekst: Paula Zuidhof. Fotografie: Madelon Griekspoor.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Haarlem door de ogen van Roberto Helder, kunstenaar

Kunstenaar Roberto Helder woont in de Lange Margarethastraat, midden in het centrum van Haarlem. De stad, en vooral haar natuur, inspireert zijn tekeningen en schilderijen.

*2026-07-30 · interview · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/30/roberto-helder/*

Roberto Helder werd geboren in Haarlem, groeide op in Heemstede bij het Wandelbos Groenendaal en woont nu in de Lange Margarethastraat: een sfeervolle, historische straat parallel aan de Kruisstraat, vernoemd naar het voormalige Sint Margarethaklooster. Mocht hij ooit moeten verhuizen, dan opnieuw naar het centrum. Alles is er om de hoek, hij mist er niets.

## Twintig jaar kinderopvang

Twee decennia lang liep Roberto vanuit huis naar zijn werk in de kinderopvang aan de Nieuwe Gracht. Daar paste hij toe wat hij op de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten leerde: poppen maken, beeldhouwen met speksteen, drukwerk en natuurlijk veel tekenen en schilderen met de kinderen. Nu is hij volledig actief als kunstenaar, al sluit hij een terugkeer naar het onderwijs niet uit. Binnenkort start hij workshops modeltekenen in zijn eigen atelier, samen met Iris van Zanten.

## Kunststad Haarlem

Tijdens het Marilyn Monroe Festival, ter ere van haar honderdste verjaardag, exposeerde hij in Galerie SPW59 in de Spaarnwouderstraat. Toen zag hij pas goed hoe artistiek die straat is. Met de Kunstlijn, de Vijfhoek Kunstroute en tal van galeries en musea valt er volgens hem genoeg kunst te beleven in de stad.

## Meerkoetjes op de Kloppersingel

Naast menselijke figuren tekent en schildert Roberto vogels. Op de Kloppersingel fotografeert hij meerkoetjes en zwaantjes, die hij in het atelier uitwerkt. Wandelen doet hij graag door de Bolwerken en de Hout, lekker rustig tussen de vogeltjes. "Het is niet zo massaal als Amsterdam, het heeft iets knus."

## Geniet van wat er nu is

Zijn bekende modeltekeningen maakt hij bij een vaste tekenclub in het Klein Heiligpand, waar hij in het tekenen van mensen het leven en de vergankelijkheid ervan probeert te vatten. "Geniet van wat er nu is," is dan ook zijn motto. Favoriete plek? Eigenlijk de hele stad, met de Grote Markt als fantastisch middelpunt en de Grote Bavokerk, die hij dagelijks ziet en iedere keer weer prachtig vindt.

*Tekst: Joost Dobbe. Fotografie: Daan Ruyter.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Koken met de Cooking Queens: gevulde pastaschelpen en zomerse tiramisu

Twee zomerse recepten van de Cooking Queens: gevulde pastaschelpen uit de oven en een frisse tiramisu met perzik, aardbei en Aperol.

*2026-07-29 · eten-drinken · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/29/koken-pastaschelpen-tiramisu/*

Twee zomerse recepten van de Cooking Queens: José en Mariëlla, moeder en dochter en de drijvende krachten achter foodblog CookingQueens.nl.

## Gevulde pastaschelpen

Voor 4 personen:

- Saus: 3 blikken gepelde tomaten, 2 teentjes knoflook, 10 blaadjes verse basilicum, zout, flinke scheut olijfolie, klein stukje wortel
- Vulling: 300 g ricotta, 400 g spinazie, 200 g mortadella, 1 sjalot, 1 teentje knoflook, halve theelepel chiliflakes, scheut olijfolie, zout en peper
- Verder: 1 pak pastaschelpen, 1 bol mozzarella

Zeef of pureer de tomaten en laat de saus in een hapjespan zo'n uur zachtjes inkoken met de twee hele teentjes knoflook (later verwijderen), gescheurde basilicum, zout, olijfolie en het stukje wortel, dat het zuur verzacht. Bak de fijngesneden sjalot en knoflook zachtjes in olijfolie en laat de spinazie erin slinken; laat uitlekken, hak fijn en meng met de fijngesneden mortadella, de ricotta, zout, peper en chiliflakes. Kook de schelpen 5 minuten korter dan de verpakking aangeeft, spoel ze koud af en vul ze. Schep saus in een ovenschaal, leg de schelpen erop, bedek met saus, mozzarella en geraspte kaas en bak 35 tot 40 minuten op 180 graden.

## Zomerse tiramisu

- Bodem: 10 lange vingers, 50 g roomboter
- Vulling: 350 ml slagroom, 250 g mascarpone, 3 eetlepels poedersuiker, 10 lange vingers, sap van 1 sinaasappel, 30 ml Aperol
- Extra: 5 perziken, 200 g aardbeien, paar blaadjes verse munt, bakpapier

Bekleed een kleine springvorm (22 cm) met bakpapier. Maal 10 lange vingers fijn, meng met de gesmolten roomboter, druk aan tot een bodem en zet die in de koelkast. Klop de slagroom met de poedersuiker en meng er de mascarpone door. Snijd 2 perziken in plakjes, net als de helft van de aardbeien. Smeer de helft van het roommengsel op de bodem, beleg met perzik en aardbei en leg er de in Aperol en sinaasappelsap gedoopte overige lange vingers op. Verdeel de rest van de room erover, eindig met een laag fruit en wat munt. Sneller: maak dezelfde lagen in een schaal, als klassieke tiramisu.

*Recepten: Cooking Queens, CookingQueens.nl.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Wij helpen elkaar, elke dag opnieuw

In een wereld die soms snel en onpersoonlijk aanvoelt, maken kleine gebaren een groot verschil. HRLM portretteerde zes Haarlemmers die zich met hart en ziel inzetten voor anderen: van mantelzorg tot een klusje bij de buren.

*2026-07-29 · reportage · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/29/wij-helpen-elkaar-elke-dag-opnieuw/*

## Kleine gebaren, groot verschil

Of het nu gaat om mantelzorg voor een dierbare, vrijwilligerswerk in de wijk of een buur die helpt met een klusje in en om het huis: samen zorgen die kleine gebaren voor een sterke, warme gemeenschap. HRLM zette zes Haarlemmers op de foto die er elke dag opnieuw voor een ander zijn.

## De eettafel van Janneke

Janneke Hogervorst (72) woont al jaren met veel plezier in Meerwijk, vlak bij verzorgingshuis Da Vinci. Iedere donderdag helpt ze daar met de eettafel, waar buurtbewoners voor de andere bewoners koken; de groep telt zo'n 45 mensen en Janneke bakt er geregeld heerlijke taarten als toetje. "Daar maak je goede vrienden mee, het wordt enorm gewaardeerd." Bakken doet ze ook voor haar tuinvereniging, de Bennebroekse Amateur Tuinvereniging.

## Van de Vijfhoek tot de Leidsebuurt

Theo Molenaar (68) uit de Vijfhoek snoeit de struiken van buurvrouw Truus en is met zijn IT-achtergrond de vraagbaak van de buurt voor alles met een stekker of een batterij. Sam Beentjes (27), geboren in dezelfde Vijfhoek, kookt voor buurman Hans en helpt de oudere Wies geregeld met haar mobiel. Fredie Kuiper (73) deelt al 41 jaar lief en leed met Beppie (85) en doet als mantelzorger de boodschappen, kookt en brengt haar naar pedicure en kapper. Arwen Scholten ondersteunt een buurtgenoot met autisme: stuurt hij haar de smiley met het ontploffende hoofdje, dan belt ze hem en praten ze tot er weer rust in zijn hoofd is. En Martijn Akkerman (57) uit de Leidsebuurt gaat elke dag na het werk met zijn vrouw langs bij zijn schoonmoeder, waar ook zijn vader geregeld aanschuift; beiden zijn 79.

## Niemand staat er alleen voor

Wat deze zes verbindt is de overtuiging dat niemand er alleen voor hoeft te staan. Helpen doen we niet alleen; dat doen we met elkaar.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# HRLMse hofjes: Mick en Rick bezoeken het Luthers Hofje

Mick en Rick krijgen van een stadsgids een rondleiding langs de Haarlemse hofjes. Deze aflevering: het Luthers Hofje aan de Witte Herenstraat, gesticht in 1614.

*2026-07-28 · stad · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/28/luthers-hofje/*

In de rubriek over de HRLMse hofjes krijgen Mick en Rick van een stadsgids een rondleiding langs de Haarlemse hofjes, van het Hofje van Bakenes tot het Zuiderhofje. Deze keer voert de wandeling naar Witte Herenstraat 14, waar achter een poortje met een mooie gevelsteen en een lange gang het Luthers Hofje ligt.

## Gesticht in 1614
Het Luthers Hofje werd in 1614 gesticht door de Lutherse Gemeente, een protestants kerkgenootschap dat na de reformatie ontstond en gebaseerd is op de leer van de Duitse hervormer Maarten Luther. Het hofje is verbonden aan de Lutherse kerk, die er pal naast staat: vier huisjes zijn tegen de kerk aan gebouwd, met verlaagde daken om de lichtinval in de kerk te behouden.

## Witte Heren en een buiten-preekstoel
De straatnaam verwijst naar de Norbertijnen: hofje en kerk staan op de grond van de Sint Antonieboomgaard, die bij hun klooster hoorde, en deze kloosterlingen droegen witte pijen. Bijzonder is de stenen buiten-preekstoel aan de regentenkamer, die tegelijk de consistorie van de kerk is: zo kon de predikant vanuit de regentenkamer de bewoonsters toespreken.

## Voor arme Lutherse vrouwen
Het hofje was bedoeld voor arme Lutherse vrouwen van 50 jaar en ouder. In het begin waren er vier woningen, in 1648 uitgebreid tot negen. In 1783 dreigde het hofje zelfs te verdwijnen omdat de kerkenraad het financieel niet meer kon bolwerken, maar uiteindelijk ging het beter en werd het heropend. Na diverse verbouwingen en een restauratie in 1982 telt het hofje nu vijf woningen.

Het Luthers Hofje is opengesteld van maandag tot en met zaterdag van 10 tot 17 uur. Wordt vervolgd in de volgende HRLM!

*Tekst en foto's: Michaëla J Bijlsma. Illustraties: Eric J Coolen. Vormgeving: Henk Tijbosch en beeldbank NH-Archief.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Toen en Nu: de Koningstraat

De fotorubriek Toen en Nu zet oud en nieuw Haarlem naast elkaar. Deze editie: de Koningstraat, in archiefbeeld en in een verse opname van Franklin van der Erf.

*2026-07-27 · historie · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/27/toen-en-nu-koningstraat/*

In elke editie zet de fotorubriek Toen en Nu twee beelden van dezelfde Haarlemse plek tegenover elkaar. Dit keer is de Koningstraat aan de beurt: links de straat zoals fotografen haar ooit vastlegden voor het Noord-Hollands Archief, rechts dezelfde plek zoals Franklin van der Erf haar nu fotografeerde.

## Zoek de verschillen

Het recept is eenvoudig: geen lange verhalen, maar twee foto's vanaf een zo vergelijkbaar mogelijk standpunt. Zo zie je in een oogopslag wat de decennia met de straat deden, en wat er ondanks alles gewoon nog staat. De originele pagina's uit het blad staan hiernaast: vergelijk gevel voor gevel.

## Zelf kijken

De mooiste afsluiting is een wandeling. Wie de twee beelden heeft bekeken en daarna zelf door de Koningstraat loopt, kijkt gegarandeerd anders om zich heen dan daarvoor.

*Productie en fotografie Nu: Franklin van der Erf, foto's Toen: Noord-Hollands Archief.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Haarlemse bomen: de dikste populier van de stad

Gerard Tamminga neemt ons mee langs monumentale bomen in Haarlem. Deze keer: de ruim honderd jaar oude Canadese populier achter Staten Bolwerk 1.

*2026-07-26 · natuur · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/26/populier-staten-bolwerk/*

Bomen geven sfeer aan onze stad, en soms wijzen de Haarlemmers zelf de mooiste aan. "Dit vind ik de mooiste boom van de Bolwerken", zegt een vrouw die Gerard Tamminga samen met haar hond meeneemt naar de majestueuze populier aan de achterzijde van Staten Bolwerk 1. Vooral de diepe groeven van de schors maken de boom volgens haar zo prachtig. Tamminga kan het alleen maar beamen.

## De dikste populier van Haarlem
Deze Canadese populier (Populus x canadensis) is een snelle groeier. Hij staat hier net iets meer dan honderd jaar en is met een omtrek van ruim vijf meter de dikste populier van Haarlem. Zijn hoogte: 30 meter.

## Licht hout
Populierenhout is licht, veel lichter dan dat van bijvoorbeeld eiken of beuken. Dat heeft ook een keerzijde: bij hevige wind breken er gemakkelijk takken van de boom af.

## Honderd monumentale bomen
Haarlem telt honderd bomen die door de Bomenstichting zijn opgenomen in het Landelijk Register Monumentale Bomen (zie www.monumentalebomen.nl). Veertig daarvan staan beschreven in het handzame boekje Langs monumentale bomen in Haarlem, voor 3 euro verkrijgbaar bij de boekhandel en het VVV. Een mooie aanleiding om zelf eens met andere ogen langs de Bolwerken te lopen.

*Tekst: Gerard Tamminga. Foto: Gerphil Kerkhof.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Gevaarlijke boeken: 500 jaar wetenschap onder vuur in Teylers

Het oudste museum van Nederland toont met de tentoonstelling Gevaarlijke boeken hoe wetenschappelijke werken vijf eeuwen lang werden verboden, verbrand en verketterd. Te zien in Teylers Museum tot en met 30 augustus 2026.

*2026-07-26 · kunst-cultuur · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/26/teylers-gevaarlijke-boeken/*

## Wetenschap onder vuur

Boeken kunnen gevaarlijk zijn. Althans, zo werd er eeuwenlang over gedacht door kerkelijke en wereldlijke machthebbers. De tentoonstelling Gevaarlijke boeken in Teylers Museum laat zien hoe wetenschappelijke werken vijf eeuwen lang werden verboden en verketterd: 500 jaar wetenschap onder vuur.

## Een kruis door Copernicus

Het campagnebeeld zet meteen de toon: een opengeslagen oud werk van Copernicus, met een fors kruis er dwars doorheen. Precies het soort pagina waar machthebbers ooit van gruwden, en precies waar deze tentoonstelling over gaat.

## Praktisch

Gevaarlijke boeken is te zien van 6 maart tot en met 30 augustus 2026 in Teylers Museum in Haarlem, het oudste museum van Nederland. De tentoonstelling kwam tot stand met steun van onder meer de VriendenLoterij. Kijk voor openingstijden en tickets op teylersmuseum.nl.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Zo Haarlems: houten ornamenten en Haerlems Beleg

Haarlem aan de muur en Haarlem op je boterham: houten stadsornamenten en een 14 maanden oude Goudse kaas, allebei bij VVV Haarlem.

*2026-07-25 · stad · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/25/zo-haarlems/*

Twee producten waarmee je een stukje Haarlem mee naar huis neemt: houten ornamenten met stadsiconen en een oude kaas als eerbetoon aan de stad. Allebei te koop bij VVV Haarlem.

## Houten Haarlemmers

Wie Haarlem een warm hart toedraagt, hangt de stad voortaan gewoon in huis. Deze met zorg vervaardigde houten ornamenten tonen iconische afbeeldingen van onder andere de Amsterdamse Poort en de Grote of Sint-Bavokerk: een sfeervolle herinnering aan de stad. Dankzij hun tijdloze uitstraling passen ze in elk interieur, aan een muur, deur of kast, of straks gewoon in de kerstboom. Zo voeg je op subtiele wijze een stukje Haarlemse geschiedenis en karakter toe aan je woonruimte, en als cadeau voor liefhebbers van Haarlem doen ze het net zo goed. Te koop bij VVV Haarlem, verpakt in een chic doosje, voor 11,95 euro.

## Haerlems Beleg

Haarlem op je boterham, het kan letterlijk. Haerlems Beleg is een Goudse kaas van veertien maanden oud, een smakelijk eerbetoon aan de stad. De speciale receptuur zorgt voor een heerlijke oude kaas met een fijn kristalletje in het zuivel, en ondanks die respectabele leeftijd blijft de kaas verrassend smeuïg. Lekker bij de borrel of gewoon op brood. Een kaasschuitje kost 9,95 euro bij VVV Haarlem.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Mijn stijl: Misja Beijers

Klassiek gemixt met eigentijds, en het liefst tweedehands of vintage: Misja Beijers over haar eclectische stijl en de mooiste mode-opleiding ter wereld.

*2026-07-24 · stijl · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/24/misja-beijers/*

## Een mix van stijlen

Interesse in mode kreeg Misja Beijers van huis uit mee, net als de liefde voor mooie kleding van goede kwaliteit. Ze houdt van klassiek, maar mixt dat graag met eigentijdse ontwerpen, en combineert tweedehands en vintage stukken, soms met iets nieuws. Eclectisch noemt ze haar stijl daarom zelf. Accessoires zoals broches en andere sieraden spelen een belangrijke rol: daarmee maak je een outfit persoonlijk.

## Kijken als opleiding

Ging ze vroeger het liefst in donkerblauw en zwart de deur uit, de afgelopen jaren kleedt ze zich uitbundiger, met meer kleur en meer lef. Haar grijze haar speelt daarin een rol, maar vooral ook de zestigplussers met uitgesproken stijl die ze fotografeerde voor haar boek Oog voor Stijl en haar blog MisjB.nl. "De mooiste mode-opleiding ter wereld kost niets, je hoeft alleen maar goed te kijken", zegt ze.

## Tweedehands door de binnenstad

Af en toe koopt ze een mooi nieuw item, meestal een basisstuk dat goed combineert met de rest van haar kast. Maar het liefst shopt Beijers tweedehands of vintage: er is al zoveel moois, en voor een fractie van de nieuwprijs vind je kwaliteit die je nog jaren draagt. Haarlem heeft volgens haar een fantastisch aanbod van dit soort winkels; voor haar blog stelde ze moeiteloos een route door de binnenstad samen met zeven adressen, van eigentijds tweedehands tot designer vintage.

## Wat ze nu draagt

- Broek: Paragons Haarlem
- Top: Sefa by Kasim Bloemendaal
- Bloes: Scruples Antwerpen
- Bril: Mooie Ogen Schagen
- Armbanden: &OtherStories
- Parels: Jojama en vintage
- Ring: vintage
- Schoenen: Xsensible
- Kapper: Salon54

*Productie en fotografie: Franklin van der Erf.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Doopsgezind Haarlem: gastvrij en verscholen in hartje stad

Achter cadeauwinkel Jansje en Fotogalerie De Gang schuilt een monumentaal kerkcomplex vol concerten, geschiedenis en theatrale rondleidingen.

*2026-07-23 · reportage · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/23/doopsgezind-haarlem/*

## Kom binnen via Jansje of De Gang

Midden in het centrum van Haarlem ligt een verscholen, monumentaal gebouwencomplex waar elke dag de deuren openstaan. Doopsgezind Haarlem is een gastvrije geloofsgemeenschap die bruist van activiteiten op het gebied van zingeving en levenskunst. Binnenkomen kan via de fraaie cadeauwinkel en gezellige lunchroom Jansje, of via Fotogalerie De Gang aan de Grote Houtstraat. In de historische Poort aan de Frankestraat verken je vijf eeuwen rijke doopsgezinde geschiedenis, en jongeren van 9 tot 18 jaar kunnen op vrijdag terecht in jeugdhuis Sneel in de Peuzelaarsteeg.

## Muziek en bijzondere zalen

In de Grote Vermaning, met het beroemde Ahrend & Brunzema-orgel en een uitzonderlijke akoestiek, klinken geregeld concerten, onder andere door het Haarlems Bach Ensemble. De kerkzaal en de Jugendstil-stijlkamers zijn te huur voor verrassende vergaderingen en bijzondere bijeenkomsten, net als de prachtige Kleine Vermaning in Heemstede.

## Fotogalerie De Gang

De Gang geldt in de Nederlandse fotografiewereld als een toonaangevende plek, met exposities van professionele makers die met verhalende fotografie hun visie op de wereld om hen heen geven. De galerie is een initiatief van Doopsgezind Haarlem en vormt de toegang tot de verscholen Doopsgezinde Vermaning uit 1683. Fotogalerie De Gang is dagelijks geopend en gratis toegankelijk.

## Theatrale rondleidingen

Het Historisch Toneel Genootschap verzorgt theatrale rondleidingen door het kerkcomplex, waarbij je historische personages uit de doopsgezinde geschiedenis van Haarlem ontmoet. "Ik woon hier al jaren, maar wist niet dat dit bestond!", zeggen verraste bezoekers vaak. Tickets via doopsgezindhaarlem.nl/rondleidingen.

Frankestraat 24, www.doopsgezindhaarlem.nl

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Mijn stijl: Marieke Terol-Hegger

In de rubriek Mijn Stijl vertellen Haarlemmers over hun kledingstijl. Deze keer: Marieke Terol-Hegger, zangeres in een ABBA-tributeband, over comfort, boetiekjes en glitterjurkjes.

*2026-07-23 · stijl · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/23/mijn-stijl-marieke-terol-hegger/*

## Sportief, casual en creatief

"Mijn kledingstijl is een mix van sportief, casual en creatief. Het allerbelangrijkste vind ik dat mijn kleding lekker zit. Geen te strak zittende broeken of kriebelende stofjes en lusjes, want dan weet ik al dat ik het kledingstuk uiteindelijk niet meer zal dragen."

## Inspiratie uit de stad

Haar inspiratie haalt Marieke vooral uit haar omgeving. "Zie ik iemand met een leuke outfit, een mooie combinatie of toffe schoenen, dan sla ik dat op of vraag ik gewoon waar het vandaan komt. Als ik een winkel binnenloop, kijk ik ook vaak naar wat de verkoopsters dragen. Zie ik iets wat me aanspreekt, dan vraag ik meteen waar het hangt; dat scheelt weer de hele winkel doorgaan."

## Favoriete winkels

"Mijn favoriete winkels zijn Costes, Cotton Club en OPEN. Daar slaag ik eigenlijk altijd wel. Daarnaast kan ik ook heel blij worden van een leuk boetiekje, zeker als ze er ook sieraden verkopen. In de Grote Houtstraat zit nu bijvoorbeeld Mi Vida, echt zo'n winkel waar ik graag even binnenloop."

## Van casual naar glitter

Er is ook een heel andere kant: Marieke is zangeres in ABBA-tributeband ABBA Dance. "Voor optredens mag ik mij soms helemaal omtoveren. Glitterjurkjes, hakken en mooie make-up: dat is een totaal andere stijl, maar daar kan ik ook enorm van genieten."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Paddenstoelen in de zomer

De herfst heeft niet het alleenrecht op paddenstoelen. Hans Smits van IVN Zuid-Kennemerland laat zien wat er nu al groeit, van tonderzwam tot zwavelzwam.

*2026-07-22 · natuur · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/22/paddenstoelen-in-de-zomer/*

Bij paddenstoelen denken we automatisch aan de herfst, maar dat seizoen heeft niet het alleenrecht. Het hele jaar rond zijn er paddenstoelen te vinden, ook nu in de zomer, en zeker niet de minste. Hans Smits van IVN Zuid-Kennemerland wijst de weg.

## De tonderzwam, een blijvertje
De tonderzwam heeft vrijwel iedereen wel eens gezien. Hij zit bij voorkeur op beuk en berk en is het jaar rond te bewonderen. Het is bovendien een volhouder: hij wordt tot ongeveer 30 centimeter groot en kan tien jaar of soms nog ouder worden.

## Zwavelzwam en zadelzwam
Twee aparte soorten verschijnen al in de vroege zomer, zo vanaf mei, en zijn nu dus te zien, soms ook in de Hout. De zadelzwam is een eenjarige houtzwam die zijn naam eer aandoet: beige met bruine schubben en volgroeid zo groot als de plaatstalen zitting van een tractor. Door die afmeting is hij niet te missen. De zwavelzwam valt juist op door zijn heldergele kleur als hij jong is; later verkleurt hij vaak naar oranje tot baksteenrood. Jong is hij eetbaar, maar niet rauw, want dat kan nare darmklachten veroorzaken.

## Kijken, niet plukken
"Je bekijkt paddenstoelen met je ogen en niet met je handen", zegt Hans Smits. Laat ze dus lekker staan, zodat een volgende wandelaar er ook van kan genieten. Wie tóch wil proeven: op de botermarkt staat op vrijdag de kraam van Portabella, met allerlei heerlijke wilde en biologisch geteelde paddenstoelen. Zelf mee de natuur in met IVN? Kijk op www.ivn.nl/zk.

*Natuurrubriek verzorgd door IVN Zuid-Kennemerland, tekst: Hans Smits.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Tien tuin- en moestuintips voor de zomer

Van een druppeltje chloor in de vaas tot brandnetelgier als gratis plantenvoeding: tien praktische tips voor tuin en moestuin.

*2026-07-21 · natuur · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/21/tuin-en-moestuintips/*

Tuinieren is kennis, experimenteren en af en toe glorieus falen. HRLM zet tien praktische tuin- en moestuintips op een rij, van oude oma-wijsheid tot slimme zomertrucs.

1. **Een druppeltje chloor in de vaas.** Eén klein druppeltje remt bacteriegroei, zodat het water fris blijft en snijbloemen minder snel slap hangen. Niet overdrijven.
2. **Uien naast wortels.** De uiengeur verwart de wortelvlieg, en andersom houdt wortelgeur de uienvlieg op afstand: een natuurlijke burenwacht.
3. **Koffiedik tegen slakken.** Strooi het rond jonge planten; slakken houden niet van de structuur en de geur.
4. **Pluk bonen jong en blijf plukken.** Hoe vaker je oogst, hoe meer nieuwe peulen de plant aanmaakt. Een week vergeten en de plant wordt een zaadfabriek.
5. **Regenwater is goud waard.** Planten houden meer van regenwater dan van hard kraanwater. Een regenton is gratis en duurzaam.
6. **Basilicum naast tomaten.** Helpt plagen verminderen, is lekker en staat gezellig in de moestuin.
7. **Radijs tussen langzame groenten.** Radijs kiemt snel, markeert de rij en is vaak al geoogst voordat wortels, pastinaak of bieten ruimte nodig hebben.
8. **Brandnetelgier als gratis plantenboost.** Brandnetels plus water, een week laten staan: het stinkt flink, maar levert stikstofrijke voeding. Verdund bij de bladgroenten gieten.
9. **Terracotta potten tegen uitdroging.** Graaf een ongeglazuurde pot naast dorstige planten in en vul die met water; het vocht trekt langzaam de bodem in. Handig bij warm weer of een weekend weg.
10. **Laat courgettes niet ontsnappen.** Controleer dagelijks, anders ligt er ineens een exemplaar ter grootte van een honkbalknuppel.

En mislukt er toch iets? Gewoon doen alsof het een bewuste proefopstelling was.

*Tekst: Falco Bloemendal. Foto: Pixabay.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Het familieverhaal van Bianca Linders: gastvrijheid als erfenis

Bianca Linders (67) werd geboren in Etten en woont al 39 jaar in Haarlem. Haar Indische familiegeschiedenis klinkt door in alles: het eten, de gastvrijheid en de creativiteit.

*2026-07-20 · interview · bron: HRLM 104, juli-augustus 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/20/familieverhaal-bianca-linders/*

In de rubriek Familieverhalen zoekt HRLM naar de verhalen die generaties verbinden. Dit keer: Bianca Linders (67), geboren in Etten en al 39 jaar Haarlemse. Ondanks haar Indische achtergrond voelde ze zich tot haar achttiende een echte Brabantse.

## Repatriëren en frietdag

Bianca is de jongste uit een gezin met een zeven jaar oudere broer. Haar ouders repatrieerden eind 1951 vanuit Indonesië naar Nederland. Thuis kookte haar moeder drie dagen Hollandse pot en drie dagen Indisch; zondag was frietdag. Schoolvrienden kwamen graag mee naar huis, want er stond altijd iets lekkers klaar. Diezelfde achtergrond leverde haar als kind ook scheldpartijen op vanwege haar bruine huidskleur; dat vond ze vreselijk.

## Iedereen is welkom

In haar familie kook je altijd voor meer mensen, en op koempoelans (samenkomsten) nam iedereen gerechten mee. De Hollandse gastvrijheid stak daar schril bij af: bij een vriendinnetje moest ze op een afstandje wachten tot de tafel uitgegeten was. Haar eigen gezin moest daarom altijd gastvrij zijn, met vaak (te) veel eten in huis. Het motto van haar moeder werd ook het hare: "Doe goed voor mensen en je krijgt het van anderen terug."

## Meer tussen hemel en aarde

Haar moeder ging nooit naar de kerk maar was wel gelovig; in de gang stond een sapu lidi, een Indische bezem om boze geesten te verdrijven, en ze kon dromen duiden. Ook Bianca denkt dat er meer is op deze aarde dan we kunnen verklaren. Over gevoelens praten ging thuis moeizaam; onenigheid eindigde in een afgedwongen knuffel, want als er onverwacht iets gebeurt, kun je het misschien niet meer goedmaken.

## Creativiteit als rode draad

Haar vader, teruggetrokken en misschien getekend door zijn oorlogsverleden in het Jappenkamp, knutselde in de schuur, tekende prachtig en speelde gitaar. Die creativiteit zette zich voort: Bianca werd kunstdocente, net als haar oudste dochter Jente, die ook muzikant is. Wat zij haar familie meegeeft: "Wees eerlijk, lief, altijd behulpzaam en gastvrij."

*Productie: Mirjam Touw.*

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Ben jij een echte Haarlemmer? De ultieme checklist

Deze stad zit vol verborgen parels, iconische plekken en typisch Haarlemse ervaringen die je gewoon een keer meegemaakt moet hebben. Van proeven tot ontdekken, van struinen tot genieten: dit is de checklist uit HRLM 103.

*2026-07-20 · stad · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/20/ben-jij-een-echte-haarlemmer-checklist/*

## Proeven

Smaakt naar meer: de overheerlijke gegrilde kip van Mabrouk aan de Tuchthuisstraat 2; een hap en je weet genoeg. De ultieme megagrote bitterbal proef je bij In de Swarte Hond aan het Spaarne 37. En bij De Wereld van Jansje aan de Grote Houtstraat 45 vind je niet alleen de leukste cadeautjes, maar schuif je ook aan in de lunchroom; probeer zeker de tosti.

## Ontdekken

Vanaf het water zie je pas hoe mooi Haarlem is: trommel je vrienden op en laat je rondvaren door Haarlem Canal Tours. In het Frans Hals Museum aan het Groot Heiligland 62 wacht het indrukwekkende achttiende-eeuwse poppenhuis van Sara Ploos van Amstel-Rothe; spot jij het huisdier? En klein maar bijzonder: bij Artisklas aan het Arthur van Schendelpad 1 ontmoet je dieren van kerkuil tot stekelvarken.

## Buiten

In de Haarlemmerhout hoor je het vrolijke gekwetter van groene halsbandparkieten; ga op een bankje zitten en kijk goed om je heen. Pluk je eigen boeket bij De Plukweide in Schalkwijk aan het Tennispad 2, een verborgen parel langs het Spaarne. En durf jij een koele duik aan? Neem een frisse plons in openluchtzwembad De Houtvaart: even doorbijten, maar daarna zo lekker.

## Struinen

Op de brocantemarkt op de Dreef scoor je de mooiste vondsten; neem een grote tas mee. Creatievelingen boeken een workshop bij Klei Atelier in de Schagchelstraat en maken er hun eigen beker of vaasje. En wie een moment van bezinning zoekt: het herdenkingsconcert op Dodenherdenking, 4 mei in de Haarlemmerhout, is elk jaar ronduit indrukwekkend.

Hoeveel vinkjes heb jij al gezet? En belangrijker nog: waar ga jij als volgende naartoe?

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Abbie Chalgoum: 'Ik ben ontzettend trots op mijn moeder'

In zijn boek Milouda vertelt Abbie Chalgoum het verhaal van zijn moeder: een leven in armoede en vol geweld. Op haar veertiende trouwde ze in Marokko en later volgde ze haar man naar Nederland. Een openhartig gesprek over moed, schuld en veerkracht.

*2026-07-17 · interview · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/17/abbie-chalgoum-over-milouda/*

## Het verhaal van een moeder

Na de lancering van zijn eerste autobiografische boek Ik blijf bij je zei de moeder van Abbie: "Als ik kon schrijven, dan had ik mijn verhaal ook opgeschreven." Zo ontstond het idee voor Milouda: haar leven opgetekend vanuit haar perspectief.

Milouda Chalgoum (78) werd geboren in een afgelegen Marokkaans bergdorp waar armoede het leven bepaalde. Ze trouwde jong met haar neef Achmed en hoopte op betere tijden na een verhuizing naar Marrakesh. Het werd erger: Achmed gebruikte geen woorden om zich te uiten, maar geweld. Hij vertrok naar Nederland om geld te verdienen en liet later vrouw en zeven kinderen overkomen.

## Opgroeien met geweld

Abbie vertelt onverbloemd over zijn jeugd vol angst; stiekem hoopte hij dat een onderwijzer zou zien dat hij mishandeld werd. Als hij in de spiegel kijkt, ziet hij zijn vader, maar innerlijk zijn er weinig overeenkomsten: "Ik lijk op mijn vader, maar ben hem gelukkig niet." Zijn kinderen voedt hij totaal anders op.

## Na 45 jaar de deur uit

Weggaan was lang geen optie: Milouda kon niet lezen en schrijven, sprak de taal niet en was financieel afhankelijk. Ze probeerde haar kinderen een voor een op een veilige plek te krijgen, en toen ook de jongste het huis uit was, vijfenveertig jaar na haar trouwdag, pakte ze haar spullen en vertrok met hulp van de kinderen. Abbie is enorm trots op haar; hij heeft haar leren begrijpen en vergeven. Zijn vader vergeven lukt niet; die keerde terug naar Marokko en hertrouwde.

## Hoop voor anderen

Met Milouda wil Abbie laten zien wat voor ongelooflijk sterke vrouw zijn moeder is. Hij hoopt dat vrouwen in soortgelijke situaties zich in haar verhaal herkennen: eruit komen kan. Schrijver, acteur en presentator Abbie Chalgoum (46) woont met zijn gezin in Haarlem.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Saamhorigheid staat hoog in het vaandel bij de Adelbertuskerk

Van koffiegroep en zangkoor tot een eigen brouwersgilde in de kelder: in de Adelbertuskerk in Haarlem-Noord wordt van alles georganiseerd. Naast de vieringen op zondag zet de kerk zich in voor de buurt. "Mensen worden bij ons gezien en gehoord."

*2026-07-14 · reportage · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/14/saamhorigheid-adelbertuskerk-haarlem-noord/*

## Een kerk vol geschiedenis

Boven de hoofdingang leunen de pijpen van een groot orgel op een ijzeren constructie, die de glazen ontmoetingsruimte eronder tegen het gewicht beschermt. Hoofd van de koffiegroep Coeline Rieck wijst tijdens een rondleiding op een nis: met een beeld uit de gesloten Pieterkerk in IJmuiden werd hier een Mariakapel gemaakt.

In 1996 sloten de Heilig Hartkerk en de Elisabeth en Barbarakerk hun deuren; de parochianen gingen samen verder in de Liduinakerk in Haarlem-Noord, onder de naam Adelbertuskerk. Elementen uit de inboedels verhuisden mee en in die periode verrees ook de glazen ontmoetingsruimte.

## Van zangkoor tot brouwersgilde

Catechetisch medewerker Marjan Frielink en Coeline sommen op: twee eigen koren, twee koren van buiten die de kerk huren, en op zondagochtend een gelegenheidskoor waar iedereen mag aanschuiven. In de kelder huist bovendien een brouwersgilde dat voor gelegenheden als Kerstmis, Pasen en Open Monumentendag in beperkte oplage Adelbertusbier brouwt.

## Koffie als kloppend hart

Na de viering nodigen de gastvrouwen en -heren iedereen uit om bij elkaar te gaan zitten; wie alleen aan een tafel zit, krijgt vanzelf gezelschap. Op donderdagochtend is er een gratis koffie-uurtje voor de buurt, juist voor mensen die doordeweeks veel alleen thuis zitten.

## Jongeren zoeken zingeving

Na jaren van leegloop melden zich weer jongeren, die in de coronatijd op internet naar zingeving gingen zoeken. Recent werden drie jongeren tussen de twaalf en twintig jaar gedoopt, op eigen initiatief. "Veel jongeren willen geestelijk houvast, duiding en zingeving", zegt Coeline. De nieuwe lichting blijkt traditioneler in het geloof: er is weer behoefte aan de biechtstoel, en die keert dan ook terug.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De eerste automobilisten in Haarlem

Begin 1898 had een automobilist in Nederland toestemming van de rijksoverheid nodig om met zijn voertuig de rijksweg op te mogen. Onderdeel van de aanvraag: een proefrit met de hoofdingenieur van het district. Het Noord-Hollands Archief bewaart de sporen van de allereerste Haarlemse autopioniers.

*2026-07-14 · historie · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/14/eerste-automobilisten-van-haarlem/*

## Een vergunning met proefrit

Wie begin 1898 met een auto de rijksweg op wilde, had toestemming van de rijksoverheid nodig. De regeling gold voor voertuigen van minstens 150 kilogram die door mechanische kracht werden voortbewogen, en bij de aanvraag hoorde een proefrit met de hoofdingenieur van het district. Autopionier Jan Heringa schreef later dat zijn "examinator zelf echter zoo'n ding [auto] heelemaal niet kon behandelen". De vergunning gold meteen als rijbewijs; vanaf 1902 registreerde de provincie Noord-Holland motorvoertuigen, herkenbaar aan kentekens die met de letter G begonnen.

## Wielrenners als autopioniers

Uit de kentekenregistratie blijkt dat Bart Augustinus op 27 februari 1899 als eerste een motorvoertuig in Haarlem registreerde. Hij had met wielrenner Kees Witteveen een rijwielmagazijn aan de Zijlstraat. Medefirmant Petrus Scheltema Beduin volgde eind 1899; die reed in 1901 met een Panhard & Levassor naar Noorwegen, waar in Laerdal nog altijd een monument aan deze eerste autotoeristen herinnert. Ook andere rijwielhandelaren, kooplieden, een bloemist en zelfs burgemeester Boreel van Hogelanden lieten hun auto registreren.

## Het eerste ongeluk

Volgens Haarlems Dagblad vond het eerste auto-ongeval van Haarlem plaats op 10 mei 1899 in de Grote Houtstraat. Een fietser die een auto zag naderen, liet zich uit voorzorg met fiets en al vallen; hij hield er een kapot voorwiel en een bemodderd pak aan over. De bestuurder, mijningenieur Stoop uit Dordrecht, reed door alsof er niets gebeurd was.

## Begin van een nieuwe mobiliteit

Wat begon als een experiment van wielrenners, handelaren en liefhebbers groeide in enkele decennia uit tot een onmisbaar vervoermiddel. De rubriek Pareltjes duikt elke editie in de beeldcollectie van het Noord-Hollands Archief.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# In mei leggen alle vogels een ei? De natuur in Haarlem verrast

Klopt natuurlijk geen snars van, schrijft natuurkenner Hans Smits: eind maart zwom er al een nijlgans met jongen in de Leidsevaart, terwijl sommige trekvogels pas eind mei arriveren. Een wandeling door de Haarlemse natuur, van lepelaars bij het Liebosje tot monumentale moerascipressen in het Kenaupark.

*2026-07-14 · natuur · bron: HRLM 103, mei-juni 2026 · https://hrlm.blog/2026/07/14/vogels-en-monumentale-bomen-in-haarlem/*

## Vroege en late ouders

Eieren uitbroeden is een ding, maar hoe zorg je er als kersverse vogelouder voor dat de jongen buiten bereik van hongerige rovers opgroeien? Een garantie is er nooit, maar notoire grondbroeders zoals sterntjes en lepelaars kiezen bij voorkeur een moerasachtige, waterrijke omgeving waar de kans op een rondstruinende vos of marter klein is. Of nog beter: een eiland.

## Lepelaars naast de A200

Lepelaars vonden Haarlem ruim twintig jaar geleden al een toffe stad. Om veilig te kunnen broeden kraakten ze een oude reigerkolonie bij het Liebosje, nota bene vlak naast de drukke A200. Dat was destijds echt uniek, en dit nestelen op niveau is nog altijd goed te bewonderen vanaf de ventweg.

## Slimme nestkeuzes

Meerkoeten verankeren hun halfdrijvende nest graag aan een overhangende tak, redelijk veilig voor lopend gevaar, al is de reiger levensgevaarlijk zodra er pulletjes rondzwemmen. Oude spechtenholten zijn geliefd bij boomklevers en halsbandparkieten; de boomklever metselt een te groot vlieggat met modder en speeksel kleiner, zodat kauwen en eekhoorns geen kans maken.

## Vijf reuzen in het Kenaupark

Ook de Haarlemse bomen verrassen. Midden op het Kenaupark staan vijf monumentale moerascipressen, eind negentiende eeuw geplant bij de inrichting van het park door landschapsarchitect L.P. Zocher. Ze kunnen met hun voeten in het water staan en maken luchtwortels om lucht te krijgen; de dikste meet 335 centimeter in omtrek en de bomen zijn 22 meter hoog. Haarlem telt honderd bomen in het Landelijk Register Monumentale Bomen. Zelf de natuur in? IVN Zuid-Kennemerland neemt je mee op excursie.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Op atelierbezoek bij Ronald Ruseler: 'Mijn kunstenaarschap is mijn leven'

De oerwouden, watervallen en gebergtes van Ronald Ruseler zijn veelal geinspireerd op reizen. Kunstlijn en HRLM gingen op atelierbezoek bij een kunstenaar wiens werk voortkomt uit een hunkering naar het onbekende.

*2026-04-28 · kunst-cultuur · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/04/28/atelier-ronald-ruseler/*

## Het centrum van de wereld

Ronald Ruseler (75) heeft zijn atelier aan de Lintschotenstraat in Haarlem: kleurrijke schilderijen aan de wanden, potten verf op tafels en afgeplakte ramen. "Mijn atelier is het centrum van de wereld." Door zich af te schermen van de buitenwereld kan hij zich er in de Andes wanen, of fantaseren dat hij uitzicht heeft op zee. Zijn oeuvre omschrijft hij als een raamvertelling: een enorm bouwwerk aan beelden dat in de loop der jaren is ontstaan.

## Reizen als bron

Sinds zijn studie aan de Gerrit Rietveld Academie werkt Ruseler niet-stijlgebonden: realistisch, figuratief of abstract, al naargelang de noodzaak. De reizen maakt hij samen met zijn partner Margreet Bouman, meestal naar onherbergzame gebieden. Hun tocht westwaarts, om de wereld rond te trekken en ooit weer op het vertrekpunt uit te komen, noemt hij De Imaginaire Reis. Zo staat er nu een groot doek in het atelier met een godheid op een wolk, begonnen na een intensieve reis door Nepal een paar jaar geleden. Zijn schilderijen zijn herbelevingen van die reizen.

## Vijftig jaar onbevangen

Routine is de vijand: telkens opnieuw probeert hij als een soort eerste mens te kijken en te werken, een cyclisch proces waar hij al zo'n vijftig jaar mee bezig is. Ruseler is medeoprichter van kunstenaarsvereniging De Vishal en exposeert binnenkort, na vijftig jaar, voor het eerst met alleen Margreet en hemzelf samen, in Galerie Lutz in Delft. "Als schilderen werk wordt dan stop ik ermee."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Haarlem schoner, mooier, groener: deze Haarlemmers geven het voorbeeld

Hoe maken we Haarlem schoner, mooier en groener? Door zelf aan de slag te gaan. Vijf Haarlemmers geven het goede voorbeeld, en in het centrum bundelt de actie Haarlem Schoont op! de krachten.

*2026-04-23 · reportage · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/04/23/haarlem-schoon-vijf-voorbeelden/*

## Stenen eruit, natuur erin

"Haarlem is een versteende stad, maar zet je er planten in dan verandert dat meteen", zegt Jorinde Kuiper, hovenier en groenontwerper uit een artistieke Haarlemse familie. In de Smedestraat maakte ze vorig jaar groenvakken langs de muren en zette ze klimplanten neer; het ziet er nog steeds prachtig uit en gaat nu weer groeien en bloeien. De Vijfhoek is beroemd om zijn particuliere perkjes en bloembakken vol kleur, maar ook in de rest van de stad kan het. Jorinde adviseert en helpt Haarlemmers die zelf groen willen aanleggen in de openbare ruimte; wie een groenvraag heeft kan haar mailen.

## Pak de bezem

Het recept is simpel: raap afval op, meld ongewenste graffiti, zorg voor planten en bloemen. Je ziet ze trouwens steeds vaker, wandelaars of zelfs hardlopers met een afvalprikker in de hand: deze 'troeptrimmers' combineren het opruimen van zwerfvuil met actief bezig zijn. Goed voor lichaam en geest, en voor een schone stad.

## Haarlem Schoont op!

In het centrum kreeg het particuliere initiatief begin maart versterking van de grote voorjaarsschoonmaak Haarlem Schoont op!, met een aftrap van 2 tot en met 7 maart. Bewoners, ondernemers, organisaties en gemeente werken erin samen. "Het is dan ook echt van belang dat we met elkaar zorgen dat ons centrum schoon, heel en veilig blijft", vertelt centrummanager Falco Bloemendal; vervuiling, graffiti, zwerffietsen en losliggende stenen worden tegelijk aangepakt. Een greep uit de acties: weesfietsen gaan uit de rekken, bewoners lappen ramen, de elektrische sloep De Pinguin vist plastic uit het Spaarne en de grachten, en bestaande plantenbakken krijgen bollen die al bijna in bloei staan.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Het 'meisje in het blauw' is weer even thuis in Haarlem

In 1640-1641 schilderde de Haarlemse meester Johannes Verspronck portretten van een jong meisje en haar ouders. Voor het eerst sinds 1979 zijn de drie weer samen te zien, in het Frans Hals Museum.

*2026-04-16 · kunst-cultuur · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/04/16/het-meisje-in-het-blauw-weer-thuis/*

## Een familie herenigd

Lang bleven de drie portretten bij elkaar, maar uiteindelijk kwamen de ouders in Rijksmuseum Twenthe terecht en het meisje in het Rijksmuseum Amsterdam. Daar groeide het "meisje in het blauw", zoals ze liefkozend wordt genoemd, uit tot een publiekslieveling. Nu hangt ze weer even in de stad waar ze geschilderd werd: het Frans Hals Museum herenigt het schilderij met de portretten van haar hoogstwaarschijnlijke ouders.

## Het raadsel van het meisje

Wie het meisje en haar ouders waren, weten we tot op de dag van vandaag niet. In de focuspresentatie Het raadsel van het meisje in het blauw gaat het museum op zoek naar de identiteit van het drietal en laat het zien hoe zo'n speurtocht verloopt: van familiewapens en archieven tot boedelbeschrijvingen, alles kan een aanwijzing zijn.

## Zelf kijken

Wie was dit meisje dat bijna vier eeuwen geleden door Johannes Verspronck (1601/03-1662) werd vereeuwigd? De portretten zijn tot en met 11 oktober te zien in het Frans Hals Museum aan het Groot Heiligland 62.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Quinta Gelaudie: 'Ik twijfelde of ik wel verdrietig mocht zijn'

Na een NIPT-test kreeg Quinta Gelaudie bij twaalf weken zwangerschap te horen dat er een verdenking was van het downsyndroom. Samen met haar vriend besloot ze de zwangerschap af te breken. Een openhartig gesprek over rouw die er mag zijn.

*2026-04-09 · interview · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/04/09/quinta-gelaudie-afscheid-van-lily/*

## De uitslag

Quinta (40) was bij een vriendin op bezoek toen haar verloskundige belde met de negatieve uitslag van de NIPT-test. De boodschap drong eerst niet tot haar door; ze bleef zakelijk aan de telefoon. Een week later bevestigde het AMC het vermoeden van downsyndroom, in een telefoongesprek dat maar enkele minuten duurde, zonder uitleg of medeleven. Quinta wilde antwoorden, en weten of ze er zelf iets aan had kunnen doen. Samen met haar vriend besloot ze de zwangerschap af te breken. "Vanaf een roze wolk belandden we in een medische nachtmerrie."

## Afscheid van Lily

Met veertien weken beviel ze van haar dochter Lily: 53 gram, nog geen tien centimeter, met handjes, voetjes, mondje en oortjes al compleet. Haar vriend ging naar de gemeente om Lily te erkennen. Een paar dagen hielden ze haar thuis, in een schaaltje met water naast het bed; op een avond stonden ze samen met haar in de tuin naar de sterren te kijken. Lily is begraven in een klein roze juwelendoosje, in een eigen grafje op het kinderveld van begraafplaats Duinrust in Beverwijk.

## Ruimte voor rouw

Bij de verliespoli van het Rode Kruis Ziekenhuis leerden Quinta en haar vriend rouwen om een toekomst die er niet meer komt. Ze voelde zich schuldig en verdrietig tegelijk, en twijfelde of ze wel verdrietig mocht zijn omdat ze zelf gekozen had. "Je hebt schuld, maar je bent niet schuldig", zeiden ze daar; langzaam kon ze het schuldgevoel loslaten. Wat haar raakte: hoe medisch en negatief alles werd zodra er iets mis bleek. Haar eigen verloskundige maakte daarom nog een mooie echo, en via Stichting Still liet ze thuis professionele foto's van Lily maken. Met haar verhaal wil Quinta het taboe rond het afbreken van een zwangerschap doorbreken en vrouwen laten weten dat hun verdriet er mag zijn.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Lente! De natuur explodeert

Met een bewonderenswaardige krachtsexplosie komt de natuur uit haar winterslaap. Natuurkenner Hans Smits laat zien wat er dit voorjaar in Haarlem groeit en bloeit.

*2026-04-02 · natuur · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/04/02/lente-de-natuur-explodeert/*

## Alles draait om nageslacht

De lente staat in het teken van nieuw leven. Tijdens de vogeltrek migreren miljoenen vogels naar hun broedgebieden, en de planten die nu massaal uitlopen stoppen al hun energie in bloemen met maar een doel: zaad maken.

## Kijk verder dan de krokus

De voorjaarsklassiekers kennen we: krokus, narcis en sneeuwklokje, allemaal bestoven door insecten. Maar er zijn ook planten met bijna onzichtbare bloemen. De hazelaar bloeit al in februari met mooie gele katjes, de mannelijke bloemen; naar het vrouwelijke bloempje moet je echt zoeken. Het zijn windbestuivers: de wind doet het werk, er komt geen insect aan te pas. Ook de berk, de eik en de els bloeien zo. Prachtig om te zien, al zijn de wolken stuifmeel de boosdoener voor wie last heeft van hooikoorts.

## Dinosaurussen onder de planten

Kijk dit voorjaar ook eens met bewondering naar uitlopende varens, die hun opgerolde blad ontvouwen. Varens zijn de dinosaurussen onder de planten: ze zijn al miljoenen jaren op onze planeet en komen over de hele wereld voor. Zaden vormen ze niet; ze vermenigvuldigen zich met sporen, die meestal als kleine hoopjes onder de bladeren zitten.

## Zelf de lente in

De natuurrubriek van HRLM wordt verzorgd door IVN Zuid-Kennemerland, het Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid. Wie mee de natuur in wil, vindt de activiteiten op de website van IVN Zuid-Kennemerland.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Gezichten van Haarlem: Ilse van Hooijdonk

"Als rasechte Brabantse woon ik inmiddels ruim 28 jaar in het prachtige Haarlem. De liefde bracht mij hier." Het verhaal van Ilse van Hooijdonk, van Tenerife naar het Spaarne.

*2026-03-26 · stad · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/03/26/gezichten-van-haarlem-ilse-van-hooijdonk/*

## Van Brabant via Tenerife

Op haar negentiende vertrok Ilse vanuit Brabant naar Tenerife, waar ze tien jaar als hostess werkte en een heerlijk leven opbouwde onder de zon. Toch werd ze verliefd op een Haarlemmer en keerde ze terug naar Nederland. Voor haar werk bij reisorganisatie Sudtours moest ze dicht bij Amsterdam wonen, en zo werd Haarlem thuis.

## Wortelen in de stad

"Mijn plek vinden duurde even; Haarlemmers kunnen best wat stug zijn." Na een jaar kwam er een baan als reiscoordinator bij de Rabobank in Santpoort, later gevolgd door een functie op de afdeling Marketing en Communicatie. Haar netwerk groeide, net als haar leven hier: haar kinderen Sven (25) en Lynn (22) werden geboren in het Spaarne Gasthuis.

## Pittige jaren

In 2014 kwam het keerpunt: de diagnose botkanker. In 2017 keerde de ziekte terug en eind 2018 werden haar volledige rechterbeen, heup en bekken geamputeerd. In 2023 strandde haar huwelijk, en in 2024 verloor ze kort na elkaar haar ouders, net toen ze een nieuw huisje in Haarlem had gekocht.

## Haarlem op haar mooist

De stad liet ze niet los. Omdat Haarlem prachtig is maar niet altijd toegankelijk, zette ze zich jarenlang in voor een Toegankelijk Haarlem. Haar mooiste moment? Zwemmen tijdens Swim to Fight Cancer, samen met haar broer en zus, voor kankeronderzoek. "De stad te zien vanuit het water was zo mooi, dat ik de twee kilometer met een glimlach op mijn gezicht voltooid heb."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Frans, de man met duizend verhalen

Altijd nieuwsgierig, altijd in beweging. Frans is iemand die zichzelf steeds opnieuw uitdaagt, of het nu gaat om een nieuwe hobby, een verre reis of een onverwacht avontuur om de hoek. Wie bij hem binnenstapt, merkt het meteen: hier woont een verzamelaar van verhalen.

*2026-03-19 · reportage · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/03/19/frans-de-man-met-duizend-verhalen/*

## Een huis vol herinneringen

Wie bij Frans binnenstapt ziet het meteen: tweehonderd paardjes op de plank, een grote verzameling stripboeken naast tekeningen van zijn broer, en overal verwijzingen naar zijn grote held, striptekenaar Joost Swarte. "Mijn huis is eigenlijk een spiegel van mijn leven." Zelfs zijn komst naar Haarlem is een verhaal: een pandje stond te koop op voorwaarde dat er een winkeltje in kwam. Met zijn broer verzon hij een slim verhaal; ze kregen het pandje, de winkel kwam er nooit.

## Van alle markten thuis

Zijn levensloop leest als een bonte reis: na de HBS de zee op, daarna tankcommandant bij defensie, vervolgens vijfentwintig jaar bij IBM in de begintijd van de computers en nog een tijd bij ING. Rond 2002 stapte hij letterlijk op een ander pad en werd hij koetsier, met paard en wagen door de straten van Amsterdam. De liefde voor paarden groeide mee met zijn dochter: hij reed in Frankrijk, Portugal en zelfs als cowboy door Amerika. Vandaar die vrolijke kudde op de plank.

## Het bekende duo uit de buurt

Met zijn vrouw Jos vormde Frans jarenlang een onafscheidelijk duo, hand in hand door de Vijfhoek, altijd onderweg naar musea of hun geliefde Amsterdam. Na Jos' overlijden in 2023 stond de buurt op: bloemen van de winkel om de hoek, maaltijden van restaurantjes. "Het gaf me steun." Ondanks jicht, een lamme arm en zelfs longkanker redt hij zich prima; zelfredzaamheid is de rode draad in zijn leven.

## De buurt als ecosysteem

Het verhaal van Frans hoort bij De Buurt als Ecosysteem, het initiatief dat mensen in de Vijfhoek en de binnenstad samenbrengt: buurtbewoners, professionals zoals huisartsen en welzijnswerkers, ondernemers en buurtorganisaties, samen werkend aan een buurt waar mensen elkaar kennen en helpen.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Tussen handschrift en druk: het boek van Bellaert

De Haarlemmer Laurens Janszoon Coster geniet nog altijd bekendheid als vermeende uitvinder van de boekdrukkunst, al is er geen enkel drukwerk gevonden dat naar hem leidt. Van een andere vijftiende-eeuwse Haarlemse drukker, Jacob Bellaert, zijn wel gedrukte boeken overgeleverd.

*2026-03-12 · historie · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/03/12/het-boek-van-bellaert/*

## Een drukker in een welvarende stad

Jacob Bellaert moet een van de eerste boekdrukkers van Haarlem zijn geweest. De stad was in de vijftiende eeuw een van de welvarendste van Holland en dus een goede afzetmarkt voor luxegoederen zoals boeken, die alleen voor de geletterde bovenlaag waren weggelegd. In een colofon maakt de drukker zichzelf bekend als meester Jacob Bellaert uit Zierikzee. Tussen 1483 en 1486 gaf hij zeker achttien boeken uit, vermoedelijk vanuit een werkplaats aan de Kruisstraat.

## Vanden proprieteyten der dingen

Zijn belangrijkste drukwerk telt maar liefst 466 bladzijden: de enige Middelnederlandse vertaling van De proprietatibus rerum, het dertiende-eeuwse werk van de monnik Bartholomeus Engelsman dat geldt als voorloper van de encyclopedie. Papier was in die tijd de grootste kostenpost van een drukker; het werd gemaakt van lompen, en een grote voorraad inkopen was een fors financieel risico. Van het boek zijn nog zo'n vijftig exemplaren bekend, waarvan twee uit de voormalige Stadsbibliotheek Haarlem.

## De meester van Bellaert

Voor dit pronkstuk liet Bellaert nieuwe letters maken en elf nieuwe houtsneden, kostbaar en ongebruikelijk in een tijd waarin drukkers zulke blokken juist van elkaar leenden. Wie de houtsnijder was weten we niet; kunsthistorici noemen hem daarom 'de meester van Bellaert'. Rijke kopers lieten hun exemplaar bovendien verfraaien met handgetekende beginletters in rode en blauwe inkt, precies op de grens van handschrift en druk. De foto's tonen de twee Haarlemse exemplaren uit de collectie die het Noord-Hollands Archief bewaart; aan een ervan zitten de originele boeksloten nog.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Jan van Betten (Spaarnelanden): 'Afval zien we steeds meer als grondstof'

In maart start Spaarnelanden een grote schoonmaakactie in samenwerking met de gemeente, Haarlem Marketing en de Vereniging Eigenaren Binnenstad Haarlem. Volgens directeur Jan van Betten krijgt het centrum een complete make-over.

*2026-03-05 · interview · bron: HRLM 102, maart-april 2026 · https://hrlm.blog/2026/03/05/jan-van-betten-afval-als-grondstof/*

## De binnenstad seizoensklaar

"De binnenstad wordt gereed gemaakt voor het nieuwe seizoen", vertelt Jan van Betten, sinds twee jaar directeur van Spaarnelanden. In maart wordt het centrum in een grote campagne aangepakt, samen met de gemeente, Haarlem Marketing en de Vereniging Eigenaren Binnenstad Haarlem: graffiti en zwerfvuil verwijderen, straatnaambordjes reinigen. Het initiatief komt van de winkeliers zelf. In januari zijn al bloembollen geplant, zodat Haarlem en Zandvoort in het voorjaar weer vol krokussen en narcissen staan.

## Meer dan vuilnis ophalen

Spaarnelanden zorgt met zo'n driehonderd bevlogen medewerkers voor een schone, veilige en duurzame leefomgeving in Haarlem en Zandvoort. Afval geldt daarbij steeds meer als grondstof: er wordt gekeken naar wat te recyclen valt. Het bedrijf beheert ook 77.000 bomen, stuk voor stuk geregistreerd, en parkeergarages zoals Raaks, De Kamp en De Appelaar. Toen de plotselinge vorst in januari samenviel met het ophalen van 20.000 kerstbomen, ging het strooien voor: de kerstboomactie werd een week uitgesteld.

## Het kan braver

Over het scheiden van afval is Van Betten eerlijk: er zit nog te veel groen bij het restafval, zoals koffieprut en eierschillen. Toch staat Haarlem in de top tien naast vergelijkbare steden als Leiden en Utrecht. "Ik wil graag in de toekomst nummer een zijn op die lijst."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Feestmaal uit de HRLM-keuken: boursinsouffle en tarbot met saffraanrijst

Een feestelijk menu voor vier: een dubbelgebakken boursinsouffle met waterkers als voorgerecht, gevolgd door een koningsmaal van tarbot met venkel en saffraanrijst.

*2026-02-19 · eten-drinken · bron: HRLM 101, januari-februari 2026 · https://hrlm.blog/2026/02/19/feestmaal-boursinsouffle-en-tarbot/*

## Voorgerecht: dubbelgebakken boursinsouffle

Voor 4 souffles: 40 gram boter, 40 gram bloem, 200 milliliter volle melk, 80 gram kruidenroomkaas, 4 gesplitste eieren, bieslook, 100 milliliter slagroom, 60 gram geraspte oude kaas, een sjalot, olijfolie, rode wijnazijn en 75 gram waterkers.

Maak een bechamel van boter, bloem en melk, roer er de roomkaas, de dooiers en het meeste bieslook door en spatel de stijfgeklopte eiwitten er luchtig doorheen. Bak de gevulde vormpjes in 18 tot 20 minuten goudbruin op 200 graden en laat ze een uur afkoelen. Dan het dubbelbakken: haal de souffles uit de vormpjes, schenk er slagroom over, bestrooi met kaas en bak ze in 12 tot 15 minuten goudbruin. Serveer met de waterkers.

## Hoofdgerecht: tarbot met venkel en saffraanrijst

Nodig: saffraan, twee venkelknollen, 100 gram boter, 700 milliliter kippenbouillon, 250 gram cherrytomaten, een ui, 200 gram basmatirijst, blanke rozijnen, laurier, panko, knoflook, bladpeterselie, vier tarbotfilets en een rode peper.

Bak de venkelparten aan en gaar ze afgedekt in de oven met bouillon; de cherrytomaten roosteren de laatste minuten mee. Kook de rijst met gefruite ui, saffraan, rozijnen en laurier in de rest van de bouillon en bak de panko met knoflook en peterselie krokant. De tarbot gaat kort de koekenpan in: twee tot drie minuten op de velkant, even keren, klaar. Serveer op de gele rijst met venkel, tomaten, krokant kruim en ringetjes rode peper.

## Koninklijk koken

Beide recepten komen uit De Smaak van Soestdijk van Nicole Uniquole en Robert van Beckhoven: gerechten geinspireerd op wat ooit in Paleis Soestdijk op tafel kwam, van Mary Stuart en Anna Paulowna tot de familiemaaltijden van koningin Juliana. Vandaar de naam van het hoofdgerecht: een koningsmaal (uitgeverij Good Cook, 14,95 euro).

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De kracht van de aanraking

Wat is er mooier dan het nieuwe jaar te beginnen met een omhelzing, met liefde die zonder woorden spreekt? Fotograaf Inge Kaagman brengt de meest pure vorm van menselijke communicatie in beeld.

*2026-02-13 · reportage · bron: HRLM 101, januari-februari 2026 · https://hrlm.blog/2026/02/13/de-kracht-van-de-aanraking/*

## Een taal zonder woorden

In het project De kracht van de aanraking legt fotograaf Inge Kaagman de meest pure vorm van menselijke communicatie vast: een taal die iedereen verstaat, over grenzen van woorden, cultuur en context heen. Aanraking schept verbinding, geeft steun en schenkt troost.

## Twee mensen, een vraag

In haar studio nodigt ze tweetallen uit: vrienden, geliefden, familieleden. Aan hen stelt ze een eenvoudige maar krachtige vraag: "Wat betekent aanraking voor jullie?" Wat er daarna voor de camera gebeurt, is telkens weer bijzonder: na een moment van stilte ontstaat vaak een diepe verbondenheid, het elkaar echt zien en het durven delen van iets kwetsbaars.

## Charlotte en Sjamke, Halime en Elif

De portretten, tegen een donkergroene achtergrond, tonen tweetallen als Charlotte en Sjamke, die vertellen hoe vanzelfsprekend hun lichamen elkaar vinden, van neus tot knieholte, en Halime en Elif, bij wie de omhelzing tranen losmaakt: "Misschien is elkaar omhelzen een klein gebaar, maar ons gaf het een kracht waar niets tegenop kan." Een ontmoeting die raakt, letterlijk en figuurlijk.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De maatschappelijk werkster van de wasserette

Wie in de jaren negentig My Beautiful Laundrette van July Alkemade binnenstapte, vond meer dan een plek om de was te doen. Het verhaal van een wasserette die uitgroeide tot ontmoetingsplek.

*2026-02-07 · reportage · bron: HRLM 101, januari-februari 2026 · https://hrlm.blog/2026/02/07/de-maatschappelijk-werkster-van-de-wasserette/*

## Een stinkende badjas en een idee

July Alkemade woonde sinds de jaren tachtig op de Botermarkt toen het idee zich aandiende, in de sauna nota bene: een man uit de Vijfhoek bleek geen wasmachine te hebben en nergens in de buurt was een wasserette te vinden. Het pand naast haar woning stond leeg. Haar vriendin en haar zus haakten af, July zette door. "Ik had geen ondernemerservaring, maar ik dacht: als niemand het doet, dan doe ik het zelf wel."

## Een vrouw alleen bij de bank

Een lening bleek voor een vrouw alleen in die jaren geen vanzelfsprekendheid: de Rabobank deed moeilijk en ABN AMRO wilde wel met vrouwelijke ondernemers in zee, maar eiste eigen inbreng. Via het Interkerkelijk Werkgelegenheidsfonds kwam de financiering alsnog rond. De wasserette liep vanaf dag een storm en groeide uit tot ontmoetingsplek: jongeren die vastliepen, vrouwen in moeilijke thuissituaties en ouderen met behoefte aan een praatje vonden er een luisterend oor.

## Van wasserette naar voorzorgcirkel

Na 25 jaar verkocht July de zaak en ging ze wandelen, van het Pieterpad tot Santiago de Compostela. Terug in Haarlem richtte ze in haar buurt een voorzorgcirkel op: veertien buurtgenoten die elkaar helpen met een boodschap, een klusje of een gang naar de dokter. "Het begint vaak met een simpel praatje", zegt July. Het portret verscheen in de HRLM-serie De Buurt als Ecosysteem, over het initiatief dat bewoners, zorgprofessionals en ondernemers in de Vijfhoek en de binnenstad met elkaar verbindt.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De ijsvogel: een blauwe flits over het Haarlemse water

Velen vinden de ijsvogel een mysterieuze vogel die je zelden ziet, maar is dat waar? Natuurkenner Hans Smits over de exotisch blauwe flits die ook in en rond Haarlem te zien is.

*2026-02-01 · natuur · bron: HRLM 101, januari-februari 2026 · https://hrlm.blog/2026/02/01/de-ijsvogel-in-haarlem/*

## Exotisch blauw met een oranje buik

De kleuren van de ijsvogel (Alcedo atthis) zijn exotisch blauw met een prachtige oranje buik en poten. Meestal zie je hem als een flits over het water scheren, soms vergezeld van zijn kenmerkende schelle, hoge roep. Met wat geluk en oplettendheid zie je er een op een tak boven het water zitten, roerloos wachtend tot er een visje langskomt dat hij met een duik probeert te verschalken. Zeldzaam zijn ijsvogels niet echt, wel vrij schuw; ze worden op veel plaatsen in en rond Haarlem waargenomen.

## De grootste vijand heet ijs

Waar de ijsvogel echt niet tegen kan, is ijs. In een langere vorstperiode legt een groot deel van de ijsvogels het loodje, omdat ze niet aan voedsel kunnen komen zodra het meeste water is dichtgevroren. Gelukkig herstelt de populatie zich snel: in een goede zomer brengt een paartje wel drie legsels van zo'n vijf jongen groot. Nestelen doen ze het liefst in een steile, zanderige oever, waarin ze een tunnel van zeker een halve meter diep uitgraven.

## Mannetje of vrouwtje?

Een leuk weetje voor wie er een voor de lens krijgt: de snavel van het mannetje is helemaal zwart, het vrouwtje heeft een deels oranje ondersnavel. De natuurrubriek van HRLM wordt verzorgd door natuurkenner Hans Smits en IVN Zuid-Kennemerland, dat ook activiteiten organiseert voor wie zelf de natuur in wil.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Gezichten van Haarlem: Rick Verstraten

Het was aan de Kinderhuisvest waar Rick als bijna-vierjarige zijn eerste stappen op Haarlemse grond zette, terug van een jarenlang gezinsavontuur in Alberta, Canada.

*2026-01-26 · stad · bron: HRLM 101, januari-februari 2026 · https://hrlm.blog/2026/01/26/gezichten-van-haarlem-rick-verstraten/*

## Het Haarlem van de jaren zeventig

Negen maanden na de terugkeer verhuisde het gezin naar Schalkwijk: zestigerjarenflats, weilanden en de vertrouwde melkboer vormden het decor waarin Rick opgroeide. Daarna volgde Parkwijk, waar tussen torenflats en buurthuis zijn speelveld lag: straatvoetbal, vechtsporten, eindeloze middagen en avonden buiten. Soms ruw, soms zorgeloos, maar altijd puur.

## De stad rond

Op zijn achttiende sloeg hij zijn vleugels uit en volgden vele verhuizingen: van de straten rond de Grote Markt, de Stationsbuurt en Haarlem-Noord tot de Amsterdamse buurt, de Componistenwijk en de Van Zeggelenbuurt. Volksbuurten, puur en ongepolijst, vol verhalen en kleine en grote avonturen.

## Doorgeven wat de stad hem schonk

Tegenwoordig is Rick acteur en regisseur en heeft hij een eigen acteurs- en artiestenbureau; de levendige Haarlemse cultuur volgt hij op de voet. Hij woont al jaren in Heemstede, maar Haarlem nodigt hem bijna dagelijks uit om over haar eeuwenoude klinkers zijn weg te vervolgen. "Opdat ik op een dag zal doorgeven wat zij mij ooit schonk: vrijheid, creativiteit en liefde voor de Koninklijke kunst." Rick werd voor de rubriek Gezichten van Haarlem geportretteerd door fotograaf Franklin van der Erf.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Comer Dreefzicht: 'Een plek voor alle Haarlemmers'

In het monumentale pand Dreefzicht in het oudste stadspark van Nederland is een nieuw restaurant gevestigd. Comer Dreefzicht serveert ambachtelijke gerechten met lokale producten, in een pand dat voor veel Haarlemmers als erfgoed voelt.

*2026-01-20 · eten-drinken · bron: HRLM 101, januari-februari 2026 · https://hrlm.blog/2026/01/20/comer-dreefzicht-haarlemmerhout/*

## Erfgoed aan de Dreef

Dreefzicht uit 1840 is voor veel Haarlemmers meer dan een restaurant, vertelt sales- en eventmanager Kim Bouman: "Het gebouw is onderdeel van de stad." Na een grondige restauratie is het pand zoveel mogelijk in ere hersteld en in meerdere ruimtes opgedeeld. "Mensen kunnen bij ons afspreken voor een lunch met vrienden, of na een wandeling door het bos samen met de kleinkinderen neerstrijken."

## Verse vis uit IJmuiden

De keuken draait op seizoensgebonden gerechten en verse, lokale ingredienten. "Iedere ochtend halen we verse vis bij de visafslag in IJmuiden. Alles waarmee onze koks werken komt uit de regio Noord-Holland. We spelen in op de seizoenen, waardoor onze gasten steeds iets wisselends aantreffen op hun bord."

## Van babyshower tot jubileum

Het pand leent zich voor bijzondere momenten: een intieme babyshower, een stijlvol jubileum, een liefdevolle condoleance of een gezellige high tea. "Prive of zakelijk, iedereen krijgt hier een gastvrij onthaal."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Toen was Oude Tonge wakker: Haarlem helpt bij watersnoodrampen

Nederland wordt al eeuwenlang geteisterd door watersnoodrampen. Haarlem bleef door zijn hoge ligging zelf gespaard, maar leefde telkens mee met de getroffen gebieden. Een greep uit de Haarlemse hulp, te beginnen met de "onvoorziene ramp" van 1880.

*2026-01-14 · historie · bron: HRLM 101, januari-februari 2026 · https://hrlm.blog/2026/01/14/haarlem-helpt-bij-watersnoodrampen/*

## 1880: een loterij voor Noord-Brabant

Eind december 1880 brak bij het Brabantse dorp Nieuwkuijk de Heidijk door en liepen ruim veertig dorpen onder water. Op verzoek van het koningshuis kwam er een loterij; een lot kostte een gulden. Haarlemmers stonden prijzen af, van gelakte bloempotten en champagne tot pantoffels en een inktlap, en een collecte van burgemeesters en wethouders bracht ruim 6.800 gulden op.

## 1916: vluchtelingen in de stad

Bij de stormvloed van januari 1916 kwamen negentien Noord-Hollanders om; vooral Waterland en het eiland Marken werden zwaar getroffen. Haarlem ving vluchtelingen op. De 74-jarige weduwe Marijtje Kamp, tijdens de watersnood van zolder gehaald en alles kwijt, vond onderdak bij haar schoonzoon, politieagent aan de Kennemerstraat; de gemeente kende haar 90 cent per dag toe. Spoorwegbeambte Cornelis Jonker nam zijn ouders in huis, gevlucht uit de Anna Paulownapolder, terwijl hij al voor zijn zieke zus, vrouw en vier kinderen zorgde. "Gaarne en met al wat in mijn vermogen is wil ik helpen, maar mijn krachten schieten te kort", schreef hij de gemeente.

## 1953: Haarlem adopteert Oude Tonge

De Watersnoodramp van 1953 kostte 1.836 mensen het leven; nergens vielen meer slachtoffers dan in Oude Tonge op Goeree-Overflakkee. Op verzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten adopteerde Haarlem het dorp. De burgemeester vroeg nadrukkelijk geen liefdadigheid maar vakmensen, en die kwamen: bussen vol gemeentepersoneel en arbeiders hielpen opruimen, ambtenaren van Openbare Werken tekenden woningen en straten, en een jaar later stonden er tweehonderd nieuwe huizen. Als dank schonk Oude Tonge een glas-in-loodraam aan Haarlem, nog altijd te zien in een trappenhuis van het stadhuis. De rubriek Pareltjes put uit het Noord-Hollands Archief.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Anne van Lienden (Verwey Museum): 'Kunst is niet elitair, maar voor iedereen'

Sinds november is Anne van Lienden de nieuwe directeur van Verwey Museum Haarlem. Ze zoekt in de programmering een afwisseling tussen historisch verankerde onderwerpen en actuele thema's.

*2026-01-08 · interview · bron: HRLM 101, januari-februari 2026 · https://hrlm.blog/2026/01/08/anne-van-lienden-verwey-museum/*

## Een museum voor alle Haarlemmers

Het museum moet er volgens Van Lienden zijn voor alle Haarlemmers, ongeacht leeftijd en afkomst; ze wil juist ook mensen binnenhalen die museumbezoek niet van huis uit hebben meegekregen. "Kunst is niet elitair, maar voor iedereen." Kinderen laat het museum daarom vroeg kennismaken met kunst en geschiedenis, en met de grote maquette van het Haarlem van tweehonderd jaar geleden valt er ook voor nieuwkomers veel te ontdekken.

## Van Singer Laren naar Haarlem

Van Lienden begon haar loopbaan in 2005 bij het Scheringa Museum voor Realisme en was vanaf 2010 conservator bij Singer Laren; al bijna twintig jaar woont ze in Haarlem. Het stadsmuseum over de geschiedenis van Haarlem en Zuid-Kennemerland wil ze verder ontwikkelen met een afwisseling tussen historisch verankerde onderwerpen en actuele thema's. Voor dit jaar wordt gewerkt aan een tentoonstelling met hedendaagse kunstenaars rond Carl Linnaeus, de botanicus die in de achttiende eeuw in Heemstede werkte.

## Naar 40.000 bezoekers

Het museum haalt net geen 30.000 bezoekers per jaar, een grens die Van Lienden hoe dan ook wil doorbreken: ze mikt op 40.000 en hoopt dat elke Haarlemmer minstens een keer in zijn schoolcarriere binnen is geweest. Sinds de naamswijziging van Museum Haarlem naar Verwey Museum Haarlem weten ook museumkaarthouders uit de rest van het land de collectie van naamgever Kees Verwey te vinden. "Stillevens zijn interessant voor een breed publiek."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De zaterdag van... Vok van Balen: horloges, zaalvoetbal en edelstenen

Vok van Balen (81) staat bij zijn volle dressoir: tangetjes, pincetjes, schroevendraaiertjes en flesjes olie. Alles wat hij nodig heeft om horloges te repareren. En dat is nog maar een van zijn drie levens.

*2025-12-18 · stad · bron: HRLM 100, november-december 2025 · https://hrlm.blog/2025/12/18/de-zaterdag-van-vok-van-balen/*

## De werkhoek

Het dressoir in de kamer is de werkhoek van Vok van Balen: tangetjes, pincetjes, schroevendraaiertjes en flesjes olie, alles voor het repareren van horloges. Er staan ook nog een paar klokken, maar daar werkt hij niet meer aan; het zijn de horloges die hem trekken. "Ik kan de uurwerkjes hier rustig bekijken."

## Scheidsrechter op de zaalvloer

Die rust is ver te zoeken bij een andere grote hobby: scheidsrechter bij het zaalvoetbal in de KNVB-competitie. Het meerennen met de voetballers gaat de 81-jarige nog altijd goed af. Na twee wedstrijden op een avond is hij natuurlijk wel moe, maar na een douche voelt hij zich naar eigen zeggen weer opgefrist.

## Edelstenen en de sportschool

Op twee dagen in de week geeft Van Balen les bij de NLC, de Haarlemse club van lapidaristen: liefhebbers van onder meer edelstenen. In zijn cursus edelsmeden leren deelnemers er hun eigen sieraden te maken. En dan is er nog echtgenote Wil (83). Door de week ziet hij haar naar eigen zeggen niet zoveel, maar als hij naar de sportschool gaat, gaat ze mee. Hoe houd je zo'n druk leven als tachtigplusser vol? Vok is er stellig over: "Bezig blijven", zowel geestelijk als fysiek.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Op de cover, toen en nu: van Miss Windy Mills naar het crematorium

Lange tijd sierden Haarlemmers de cover van HRLM. Voor het jubileumnummer werden zes van hen opnieuw op de foto gezet. Hoe was het destijds, en vooral: hoe is het nu? Zoals bij Servio Switzer.

*2025-12-11 · stad · bron: HRLM 100, november-december 2025 · https://hrlm.blog/2025/12/11/op-de-cover-servio-switzer/*

## HRLM 22: in full drag onder de kap

Voor het jubileum zette de redactie zes oud-covermodellen opnieuw voor de camera. Servio Switzer herinnert zich zijn fotoshoot voor HRLM 22 nog goed: als Miss Windy Mills, in full drag onder de kap, naast mevrouw Franken, de moeder van de eigenaar van de kapsalon. Aanleiding was een interview over Roze Zaterdag en Gay Pride, waarin hij samen met een paar andere Haarlemse drag queens in het blad stond.

## Een totaal ander leven

Inmiddels ziet zijn leven er compleet anders uit. Servio is getrouwd met Alex, ze hebben een zoon en er is een dochter op komst. Vier jaar geleden stapte hij de uitvaartbranche in; vandaag is hij teamleider van Crematorium Zaanstad in Zaandam. Zijn alter ego speelt geen actieve rol meer in zijn leven, maar bleef wel bepalend: "Zonder Miss Windy Mills was ik zover niet gekomen."

## Zeg nooit nooit

Aan Miss Windy Mills denkt hij naar eigen zeggen nog met veel liefde en trots terug, en een definitief afscheid is het misschien niet eens: "Misschien als ik vijftig ben, dat ze dan nog eens terugkomt."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Coba Ritsema: oog voor kleur in het Frans Hals Museum

Het Frans Hals Museum wijdt een tentoonstelling aan de Haarlemse schilder Coba Ritsema: Oog voor kleur, te zien van 19 september 2025 tot en met 1 maart 2026.

*2025-12-04 · kunst-cultuur · bron: HRLM 100, november-december 2025 · https://hrlm.blog/2025/12/04/coba-ritsema-oog-voor-kleur/*

## Oog voor kleur

Het Frans Hals Museum wijdt een tentoonstelling aan schilder Coba Ritsema, onder de titel Oog voor kleur. Het affiche zet meteen de toon met 'Meisje in het wit' (circa 1925, collectie Centraal Museum Utrecht): een jonge vrouw met zwarte hoed en witte omslagdoek, neergezet met een losse toets tegen een warm decor vol bloemmotieven. Kleur speelt er de hoofdrol, precies zoals de titel belooft.

## Het Frans Hals verrast

'Het Frans Hals verrast' staat er op het affiche, en dat vat de programmering samen: wie het museum kent van de zeventiende-eeuwse meesters, treft hier schilderkunst uit een heel andere tijd. Voor wie rond de jaarwisseling een museumbezoek in de stad plant, is dit maandenlang een voor de hand liggende kandidaat.

## Praktisch

Coba Ritsema: Oog voor kleur is te zien van 19 september 2025 tot en met 1 maart 2026 in het Frans Hals Museum in Haarlem.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Het Schoterrechthuis: een historische parel in Haarlem-Noord

Het Schoterrechthuis is een van de oudste en meest karakteristieke gebouwen van Haarlem-Noord. Conservator Alexander de Bruin, opgegroeid op de Planetenlaan, was er als klein jongetje al door geintrigeerd.

*2025-11-27 · historie · bron: HRLM 100, november-december 2025 · https://hrlm.blog/2025/11/27/het-schoterrechthuis/*

## Kapel, beleg, ruïne

De geschiedenis van de plek gaat terug tot de veertiende eeuw: in 1316 werd hier een kapel gebouwd, die in 1392 werd vervangen door een nieuwe. De oudste kaart van Schoten in de beeldcollectie van het Noord-Hollands Archief (circa 1525-1550) toont die kapel, met daarboven het woord 'Scoeten'. Tijdens het Beleg van Haarlem in 1572 werd de kapel verwoest; de ruïne bleef daarna ruim anderhalve eeuw onaangeroerd liggen.

## Rechthuis aan de Vergierdeweg

Pas in 1729 werd de ruïne hersteld en omgebouwd tot rechthuis, dat jaar vastgelegd door Cornelis Pronk in de tekening 'St. Pieters Capel en regthuijs te Schooten buijten Haarlem'. Uit de jaren zeventig van die eeuw volgden drie tekeningen van Hendrik Tavenier; op een ervan zitten groepjes mensen buiten rond een tafel met een wijnkan en glazen, wat doet vermoeden dat rechtspraak hier best gemoedelijk kon zijn. Rond 1800 verrees op de oude fundamenten het huidige gebouw, dat tot begin twintigste eeuw dienstdeed als raadhuis van de gemeente Schoten; daarna nam een nieuw raadhuis aan de Rijksstraatweg die rol over.

## Bijna gesloopt, toch herrezen

Na de annexatie van Schoten door Haarlem in 1927 raakte het Rechthuis in verval; in oktober 1966 achtte men het pand zelfs rijp voor de sloop. Verontwaardigde reacties leidden tot restauratie van het monument, dat daarna onder meer bibliotheekfiliaal en ouderenopvang was. Tegenwoordig is Bloedbank Kennemerland er gevestigd. Wie in de beeldbank van het Noord-Hollands Archief zoekt op Schoterrechthuis of Schoten, volgt zo zeven eeuwen Haarlem-Noord in vogelvlucht.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De Haarlemmer Halletjes zijn terug: een koekje uit 1693

De Haarlemmer Halletjes werden in 1693 ontwikkeld door Eymert van der Schee, die de koekjes noemde naar zijn woonstee aan de Korte Veerstraat: het Oude Halletje. Twee keer ging het recept bijna verloren.

*2025-11-20 · eten-drinken · bron: HRLM 100, november-december 2025 · https://hrlm.blog/2025/11/20/haarlemmer-halletjes/*

## Een recept van drie eeuwen oud

Het verhaal begint in 1693, wanneer Eymert van der Schee zijn kruidige koekjes vernoemt naar zijn huis aan de Korte Veerstraat, het Oude Halletje. De smaak van de specerijen speelt de hoofdrol, zoals dat hoort bij een zeventiende-eeuws koekje uit een handelsstad.

## Twee keer bijna verdwenen

In 1991 en opnieuw in 2025 ging het recept bijna verloren door het sluiten van de bakkerijen die de Halletjes verkochten. Dat het koekje er nog is, is te danken aan De Haarlemse Bakker, die de Halletjes nu bakt op basis van het originele recept.

## Proeven

Wie het levende erfgoed wil proeven: de Haarlemmer Halletjes zijn verkrijgbaar bij De Haarlemse Bakker aan de Waarderweg. Een stukje 1693 bij de koffie.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Café 't Kantoor: 'Kleine cafeetjes zijn onze passie'

Ton en Manon Veenhof zijn sinds 2013 de trotse eigenaren van Café 't Kantoor, een echte bruine kroeg ingericht met kantoorartikelen. Dit jaar bestaat 't Kantoor veertig jaar.

*2025-11-13 · reportage · bron: HRLM 100, november-december 2025 · https://hrlm.blog/2025/11/13/cafe-t-kantoor-veertig-jaar/*

## Van typemachines naar themacafé

Al sinds 1910 zit er een café op de hoek van de Gierstraat en de Doelstraat in de Vijfhoek. In 1983 kocht vastgoedontwikkelaar Luigi Prins het pand; nadat hij op de bazaar van Beverwijk een grote partij goedkope typemachines op de kop had getikt, restaureerde hij het café en richtte het in met kantoorartikelen. Zo werd 't Kantoor een van de eerste themacafés van Nederland, compleet met een bureau dat op zijn kop aan het plafond hangt.

## Via Voorhout naar de Vijfhoek

Ton en Manon hadden een horecabedrijf in Voorhout en zochten iets anders, richting de stad. Via hun makelaar kwamen ze bij 't Kantoor terecht en begin 2013 namen ze de zaak over. Veranderd hebben ze er bewust niets aan: wat goed loopt en goed voelt, moet je niet willen verbouwen.

## Dieptepunt: corona

De coronatijd was een heftige periode: anderen beslisten ineens over hun bedrijf, en opgeteld was de zaak over een periode van twee jaar elf maanden dicht. Ton: "Je bedrijf is toch een soort kindje van je en dat kindje wordt ziek, zo voelde het voor mij." Ze gingen toch naar 't Kantoortje, ook met de verwarming en de koffiemachine uit. Met Koningsdag fietsten ze met flessen Oranjebitter door Haarlem om vaste gasten thuis voor de deur een drankje aan te bieden.

## De toekomst heet Ties

Het slot van het verhaal maakt het rond: zoon Ties werkt al mee in de zaak en neemt het café over; voor de overdracht ligt een plan klaar dat drie jaar in beslag neemt. Ton en Manon doen dan een stapje terug, en Manon wil eindelijk een beetje reizen: ze is nog nooit in Parijs geweest. Veertig jaar 't Kantoor krijgt zo een volgende generatie achter de bar.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# HRLM 100: in gesprek met de makers Jeannette Eversen en Adrian de Groen

Honderd edities Haarlemse stadsglossy: een mijlpaal. In het jubileumnummer vertellen maker Jeannette Eversen en vormgever Adrian de Groen het verhaal achter het blad.

*2025-11-06 · interview · bron: HRLM 100, november-december 2025 · https://hrlm.blog/2025/11/06/hrlm-100-jeannette-en-adrian/*

## Zestig nummers, dan de wereld rond

Een kleine twintig jaar geleden werkte Jeannette bij een radioprogramma van Haarlem105 en ontdekte ze hoeveel de stad te bieden heeft. Samen met haar man Rob bedacht ze een blad over Haarlem, dat er nog niet was; met financiële steun van Haarlem Promotie (nu City Marketing) werd de eerste editie gemaakt. Het plan was overzichtelijk: zestig nummers maken, tien jaar HRLM, en daarna huis en haard verkopen om te gaan reizen.

## Doorgaan met het blad

Het liep anders: Rob kreeg Parkinson en overleed nog voor nummer 55. Van reizen kwam het niet meer, en Jeannette besloot door te gaan zolang ze het leuk zou vinden. "Wat moest ik de hele dag alleen thuis doen?" Kort daarna deed Adrian haar intrede op de redactie: ze had een cursus vormgeving gevolgd, zocht een stageplek, kwam bij Jeannette terecht en is nooit meer weggegaan.

## Honderd is ook maar een getal

Een mijlpaal, nummer 100? Jeannette: "Het is zeker een mijlpaal, maar ook maar een getal." Het gevoel komt vast als ze het blad in handen heeft en er een feestje wordt gevierd. Adrian blijft er nuchter onder: nummer 100 is fantastisch, maar de waan van de dag gaat gewoon door. Intussen is HRLM in zeventien jaar uitgegroeid tot een stevig merk: lezers ervaren het gratis blad als een feest van herkenning en kijken telkens weer uit naar het nieuwe nummer.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Rom Helweg: 'Mensen hebben altijd zoveel haast'

"Mensen hebben altijd zoveel haast", zegt Rom Helweg. Het was precies de reden om samen met cafe Het Wachtlokaal een jeu-de-boulesbaan te realiseren op het Stationsplein.

*2025-10-16 · stad · bron: HRLM 99, september-oktober 2025 · https://hrlm.blog/2025/10/16/rom-helweg-petanque-stationsplein/*

## Een spel van rust

Petanque, zoals het spel officieel heet, is een spel van rust en concentratie. "Nu het terrein er eindelijk ligt, probeer ik er zo veel mogelijk te zijn. Om mensen wegwijs te maken, als ze dat willen, maar ook om lekker zelf te spelen."

## Van de Franse camping naar het Stationsplein

Mensen kennen petanque vaak van de vakantie in Frankrijk, waar het op dorpspleintjes of op de camping wordt gespeeld. Het is een laagdrempelig spel dat je op ieder niveau kunt spelen: een kwestie van stilstaan, goed mikken, soms een beetje techniek. Het vraagt om aandacht, zowel voor de boules als voor je medespelers.

## Het Boulodrome

De baan kreeg de naam Boulodrome; wie goed leest, ziet Helwegs voornaam erin verstopt. Het gebruik is gratis en voor iedereen, en wie geen eigen boules heeft, leent ze bij Het Wachtlokaal. Sport en spel brengen mensen bij elkaar, is de gedachte. "Je speelt het lekker buiten, gezellig een drankje erbij, wie heeft het dan nog over haast?"

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Uit de HRLM-keuken: geroosterde rode groenten met citroen, ansjovis en basilicum

Een heerlijk zomers bijgerecht of vegetarisch hoofdgerecht dat goed gebruikmaakt van de zoetheid van paprika en tomaat, die twee pijlers van de mediterrane keuken. De citroenschil is essentieel.

*2025-10-09 · eten-drinken · bron: HRLM 99, september-oktober 2025 · https://hrlm.blog/2025/10/09/geroosterde-rode-groenten/*

## Wat je nodig hebt

Voor 6 personen als bijgerecht of 4 als hoofdgerecht: 3 grote rijpe rode paprika's, zeezout, circa 120 milliliter olijfolie (plus extra om te roosteren), 1 biologische citroen, 300 gram kleine zoete tomaatjes, een snufje chilivlokken, 6 ansjovisfilets, een paar gescheurde basilicumblaadjes en 1 theelepel vloeibare honing.

## Zo maak je het

Verwarm de oven voor op 150 graden hetelucht of 170 graden elektrisch. Halveer de paprika's, verwijder de zaadjes en snijd het vruchtvlees in brede repen. Leg ze in een braadslee met wat zout en een flinke scheut olijfolie, schaaf de citroenschil er in brede repen boven en verdeel de tomaatjes en chilivlokken erover. Bak het geheel in ongeveer een uur zacht, tot de paprika's bruine randjes krijgen en beginnen in te zakken.

## De dressing maakt het af

Hak of stamp intussen de ansjovis fijn en roer er de basilicum, de honing, het citroensap en de olijfolie door tot een dressing; breng op smaak met zout. Schep de dressing over de groenten terwijl die nog warm zijn en serveer op kamertemperatuur.

## Varianten

Vegetariërs laten de ansjovis simpelweg weg. Wie er een volwaardig hoofdgerecht van maakt, serveert er kaas en brood bij, of gekookte peulvruchten met wat extra specerijen. De citroenschil is en blijft essentieel: die maakt het gerecht.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Bij Hart beleef je kunst en cultuur door het zelf te doen

Muziek maken, een instrument leren bespelen, tekenen, schilderen, fotograferen, dansen, capoeira of toneelspelen: bij cultuurhuis Hart aan de Kleine Houtweg 18 draait alles om zelf doen.

*2025-10-02 · reportage · bron: HRLM 99, september-oktober 2025 · https://hrlm.blog/2025/10/02/cultuurhuis-hart/*

## Zelf doen aan de Kleine Houtweg

Hart werkt samen met scholen, culturele partners en maatschappelijke organisaties om kunst en cultuur voor iedereen toegankelijk te maken. In het monumentale cultuurhuis aan de Kleine Houtweg 18 volgen Haarlemmers van alle leeftijden lessen en cursussen, van muziek en tekenen tot dans en capoeira.

## De gastheer

Ruben Ruijgrok, medewerker publieksservice, omschrijft zijn functie als "gastheer met meerdere taken": hij maakt bezoekers wegwijs en maakt de ruimtes klaar voor de lessen van de huurders. "Het is belangrijk dat iedereen die hier binnenkomt zich prettig en geholpen voelt." Hij werkt ook in het café van Hart, parttime naast zijn studie tot facility manager.

## Van dreumesdans tot popfabriek

De vijfjarige Georgia danst elke week bij dansstudio Jolein, die in het gebouw van Hart meerdere zalen met dansvloer, spiegels en barre gebruikt; er is zelfs les voor dreumesen en peuters, met een ouder erbij. Iris Sterke kwam voor vioolles, bleef voor een cursus tekenen die haar portfolio voor de kunstacademie vulde, en zit inmiddels op zangles bij docent Gerrit Eijkelboom. En drummer Joost van Bergen en Henegouwen jaagt als projectleider van Popcentrum Slachthuis, de muziekfabriek van Haarlem aan het Rockplein in Haarlem-Oost, de educatieve programma's aan die Hart daar verzorgt: muzieklessen en maatwerkprojecten voor onder meer scholen, mensen met een psychische kwetsbaarheid of een kleine beurs.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Melissa Roos: zingen voor wie iets of iemand mist

Haar huis in Santpoort-Zuid opent ze met een brede glimlach, hondje Milla vrolijk om haar heen. Midden in de woonkamer staat de zwarte vleugel van haar moeder. Een gesprek met zangeres Melissa Roos.

*2025-09-25 · interview · bron: HRLM 99, september-oktober 2025 · https://hrlm.blog/2025/09/25/melissa-roos-muziek-en-gemis/*

## De vleugel van moeder

De liefde voor muziek kreeg Melissa van huis uit mee: haar moeder was een getalenteerd klassiek pianiste die dagelijks Chopin en Schubert speelde op haar geliefde Steinway. Zestien jaar geleden overleed ze na een kort ziekbed. Haar vleugel staat nu pontificaal in Melissa's woonkamer, en zingen en componeren hielpen Melissa het verlies te verwerken.

## Zangeres en zangcoach

Melissa (49) studeerde zang, lichte muziek, pop en jazz aan het conservatorium in Alkmaar. Ze is zangeres van het duo Urban Acoustic, treedt als May Rose op met haar band en werkt als zangcoach. Samen met docent Marjolein Schaftenaar geeft ze bovendien taalles met muziek aan immigranten, vaak mensen uit oorlogssituaties: muziek uit het thuisland, met Nederlandse tekst.

## Het lied van gemis

Bijzonder is haar werk voor mensen in rouw: met rouwtherapeute Trudy Satink maakt ze Het lied van gemis, telkens een uniek en persoonlijk lied over het missen van iets of iemand. Al schrijvend aan hun eigen tekst staan mensen stil bij hun gevoelens, en het zingen helpt bij de aanvaarding. Melissa weet het uit ervaring: voor haar zieke moeder schreef ze alsnog de tekst bij een van haar composities en liet haar de opname nog net op tijd horen. Onlangs nam ze Los op, een lied over het loslaten van haar moeder. "Zingen maakt gevoelens vloeibaar, het zet energie in beweging."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Ilse de Snaijer: 'Ik heb geleerd geen uitdaging uit de weg te gaan'

De wereld van Ilse (40) stond een paar jaar geleden op zijn kop: haar partner werd ernstig ziek terwijl ze zwanger was van hun tweede kindje. Een gesprek over doorgaan als moeder, mantelzorger en kostwinner tegelijk.

*2025-09-18 · interview · bron: HRLM 99, september-oktober 2025 · https://hrlm.blog/2025/09/18/ilse-de-snaijer-mantelzorger/*

## Alles tegelijk

Haar man hield hersenschade over aan zijn ziekte en is afgekeurd; zijn gehoor raakte beschadigd, waardoor geluid tien keer zo hard binnenkomt en twee kleine kinderen in huis voor hem een beproeving zijn. Na de geboorte van haar zoon stond Ilse er grotendeels alleen voor: moeder van twee jonge kinderen, mantelzorger en kostwinner. "Het was loodzwaar en dat is het vaak nog. Toch houd ik het vol, tot verbazing van bekenden, artsen en psychologen."

## Zelf de zorg bevechten

Na haar keizersnede had ze recht op tien dagen kraamhulp; daarna moest ze het zelf regelen. Via BabythuisZorg kreeg ze negen maanden lang 28 uur per week thuishulp, daarna viel de ondersteuning terug naar niets en voelde ze zich eenzaam. Haar netwerk is klein, en met het wettelijk verplichte maatwerk lijkt de gemeente geen raad te weten. Steun vindt ze inmiddels bij Tandem, waar mantelzorgmakelaar Yvette regelmatig contact zoekt en meedenkt.

## Reset Focus

Opgeven doet ze niet: naast haar werk als interieurarchitect begon ze onlangs een eigen bedrijf, Reset Focus. De methode waarmee ze haar eigen zenuwstelsel leerde kalmeren wil ze aan anderen leren, in de hoop dat er rust komt voor haar gezin en dat haar partner ooit weer een paar uur kan werken. Over de zwaarte praat ze bewust openlijk: "Dat doe ik om aandacht en bewustzijn te creëren rondom mantelzorg."

## Elswout

Er is een plek waar ze oplaadt: landgoed Elswout, waar dit portret werd gemaakt. Even tussen de bomen, even niemands zorg.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Breng uw stem uit! De Tweede Kamerverkiezingen van 1909

Het kabinet is gevallen en Nederland gaat naar de stembus. Zo ook in 1909, al vonden de verkiezingen destijds pas ruim anderhalf jaar na de val van het kabinet plaats. Het Noord-Hollands Archief bewaart het Haarlemse campagnemateriaal.

*2025-09-11 · historie · bron: HRLM 99, september-oktober 2025 · https://hrlm.blog/2025/09/11/breng-uw-stem-uit-verkiezingen-1909/*

## Honderd kiesdistricten

Tot 1972 was het ongebruikelijk om na een kabinetscrisis meteen verkiezingen uit te schrijven, en ook verder ging het anders dan nu. Nederland was verdeeld in honderd kiesdistricten die elk een Kamerlid kozen; winnen vereiste de absolute meerderheid in het district. Stemmen mochten alleen mannen vanaf 25 jaar die onder meer belasting betaalden en konden lezen en schrijven.

## Vier heren en een affiche

In Haarlem streden vier mannen om de zetel: Frank van Styrum, Jan Thiel, Pieter Troelstra en Frank van Lennep. De campagne was inventief: Thiel deelde luciferdoosjes uit, Van Styrums portret werd op de Grote Markt geprojecteerd en voor Troelstra reden verlichte handwagens door de avondstad. Het affiche uit de archiefcollectie roept de "Vrijzinnige Kiezers te Haarlem" op om bij de herstemming van woensdag 23 juni op "stadgenoot" mr. J.H. Thiel te stemmen; Van Lennep woonde immers in Zandvoort en Troelstra in Scheveningen.

## Vrouwen eisen het woord

Hoog op de agenda stond het algemeen kiesrecht. Bij ieder campagnepraatje stond een lid van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht klaar om brochures uit te delen en in debat te gaan; Sara Hoevenaar, president van de Haarlemse afdeling, vroeg de kandidaten scherp naar vrouwenkiesrecht. De vereniging verspreidde tienduizend manifesten en strooibiljetten in de stad.

## Gewonnen met 56 stemmen

Op 11 juni 1909 stemde 84 procent van de kiesgerechtigden, maar niemand haalde de absolute meerderheid. In de herstemming stond Thiel tegenover Van Lennep, terwijl Haarlemmers de tussenstanden volgden op beplakte winkelruiten. Van Lennep won met een verschil van 56 geldige stemmen: na jaren links kiezen had Haarlem ineens een rechts Kamerlid.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Marije Kool (Museum van de Geest): 'We zijn een uniek museum'

Mentale gezondheid is wereldwijd een actueel thema. Museum van de Geest zet het onderwerp in de spotlights, en sinds juli doet het dat onder een nieuwe directeur: Marije Kool.

*2025-09-04 · interview · bron: HRLM 99, september-oktober 2025 · https://hrlm.blog/2025/09/04/marije-kool-museum-van-de-geest/*

## Op het nippertje gered

Vorig jaar dreigde een faillissement. De gemeente Haarlem geeft geen structurele subsidie, maar formuleerde wel een reddingsplan, en een crowdfundingsactie van particulieren, bedrijven en betrokken organisaties maakte een doorstart mogelijk. "Het museum is echt op het nippertje gered", zegt Kool. Zorgeloos is het nog niet: een structurele basisfinanciering ontbreekt vrijwel en de steun van de GGZ-instellingen is kleiner dan vroeger.

## De nieuwe directeur

Kool, sinds juli aan het roer, heeft vijfentwintig jaar ervaring in de cultuursector en was zakelijk directeur van achtereenvolgens het Zaans Museum en Teylers Museum. Haar missie: relevante kwesties rond geestelijke gezondheid voor een breed publiek toegankelijk maken. Het museum huist op twee plekken: het monumentale Dolhuys in Haarlem, sinds 1319 in gebruik voor de zorg voor de geest (eerst als leprahuis, later als verpleegplek voor 'dollen') en op drie minuten lopen van het station, en het gebouw van H'ART Museum in Amsterdam, met de collectie Outsider Art. Het is het enige museum van Nederland waar mentale gezondheid centraal staat.

## De plannen

Voortaan komt er een grote expositie per jaar. In januari opent een tentoonstelling over de kunst van het ouder worden; daarna volgt een grote expositie over geestelijke gezondheid en muziek, met artiesten als Amy Winehouse, Avicii en Kurt Cobain. En als de Special Olympics volgend jaar in Haarlem plaatsvinden, hoopt Kool dat het museum daarvan het centrum wordt.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De Vredestempel van 1648: herontdekking van een vergeten monument

In de tuin van het Prinsenhof staat een gebouwtje van ongeveer vier bij tien meter met een open voorgevel en vier zuilen. Tot voor kort wist vrijwel niemand, zelfs de leerlingen van het belendende Stedelijk Gymnasium niet, wat het was.

*2025-08-06 · historie · bron: HRLM 98, juli-augustus 2025 · https://hrlm.blog/2025/08/06/vredestempel-1648-prinsenhof/*

## Van fietsenstalling tot monument

Het gebouwtje hoorde ooit bij de Hortus Medicus, een kruidentuin voor medische doeleinden, en werd nog niet zo lang geleden door gymnasiasten als fietsenstalling gebruikt. Dat het een Vredestempel uit 1648 is, opgericht ter viering van de Vrede van Munster, het einde van de Tachtigjarige Oorlog en het begin van de Republiek als zelfstandige staat, wisten alleen enkele kenners.

## Een burgerinitiatief

Oud-gymnasiast Raimond Dufour stuitte bij toeval in een boek over Huis ten Bosch op twee afbeeldingen die Jacob van Campen, architect van het Paleis op de Dam, zou hebben gemaakt voor de Vredestempel in het Prinsenhof. Samen met straatgenote Marion Reulen trof hij het tempeltje verwaarloosd en verscholen aan; hun burgerinitiatief leidde in 2016 tot groot onderhoud door de gemeente en daarna, met een eigen stichting en fondsenwerving, tot volledig herstel. Panelen met de oude afbeeldingen vullen de nissen, het voorplein is verlaagd en het jaartal 1648 prijkt, omgeven door vredesduiven, weer op de tempel.

## De Beek onder de tempel

Archeologisch onderzoek leverde in 2017 een verrassing op: voor de tempel ligt geen plein onder het maaiveld, maar een gewelf over de Haarlemse Beek, de levensader van de middeleeuwse stad. De tempel bleek er overheen gebouwd, en juist daardoor bleef dit stuk bewaard. In september staat de feestelijke opening van de herstelde Vredestempel gepland; oud-leerling van het Stedelijk Gymnasium Job Cohen verzorgt dat onderdeel.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Studeren en werken op het Nova College

Het Nova College is de mbo-instelling van de regio, met de Haarlemse vestiging aan de Zijlweg 203. Je kunt er leren voor meer dan 150 beroepen. HRLM liet zes studenten en medewerkers aan het woord.

*2025-07-27 · reportage · bron: HRLM 98, juli-augustus 2025 · https://hrlm.blog/2025/07/27/studeren-en-werken-op-het-nova-college/*

## Meer dan 150 beroepen

De Haarlemse vestiging van het Nova College ligt aan de Zijlweg 203, bij de kruising met de Randweg; er zijn ook locaties in onder meer Hoofddorp en Beverwijk. Je kunt er leren voor meer dan 150 beroepen en op Novacollege.nl staan ze allemaal op een rijtje.

## Zes gezichten van het Nova

Thijmen Helder volgt de tweetalige opleiding Marketing & Communication IVS en mikt daarna op het conservatorium: hij speelt basgitaar. Met medestudent Nienke Klingeler, die Junior Accountmanager IVS doet, won hij op de IVS Alliance Days in Rotterdam een studieprijs: een week taalcursus Spaans in Valencia. Esmee Goudsblom rondde net haar eerste jaar Kind & Educatie af en wil daarna alsnog naar de pabo om juf te worden. Charlotte Turien deed diezelfde opleiding en werkt er nu als onderwijsassistent: van student werd ze een van de medewerkers.

## Het boek loslaten

Docent en mentor Tony Huijzer leert zijn studenten bij Kind & Educatie vooral het boek los te laten: wie kinderen iets over insecten wil leren, gaat eerst naar buiten en draait een tegel om. Stagiaire Sena Akin, derdejaars Leraar Pedagogiek aan de Hogeschool van Amsterdam, geeft nu les op de plek waar ze zelf student was; de lerares van wie ze destijds pedagogiek kreeg, inspireerde haar om zelf leraar te worden.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Op atelierbezoek bij Paul van Zijp: 'Ik word blij van herhaling'

De unieke stijl van Paul van Zijp is te herkennen aan herhaling van ritmes, vierkante delen, lijnen en licht- en schaduwwerking. Kunstlijn en HRLM gingen op atelierbezoek.

*2025-07-19 · kunst-cultuur · bron: HRLM 98, juli-augustus 2025 · https://hrlm.blog/2025/07/19/atelier-paul-van-zijp/*

## Van röntgenlaborant naar meubelontwerper

Al zestien jaar heeft Paul van Zijp zijn atelier in Fort bij de Liebrug in Haarlemmerliede, middenin het groen met uitzicht op het water. De liefde voor hout begon vroeg: op zijn zevende zat hij bij zijn opa op timmerles. Toch werkte hij, na een studie werktuigbouwkunde, eerst vijfentwintig jaar in de gezondheidszorg als röntgenlaborant. In 2008 studeerde hij af als meubelontwerper aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag.

## Oude tafelbladen, nieuw leven

Van Zijp omschrijft zijn werk als geometrische kunst: hij verzaagt en verlijmt vooral oude houten tafelbladen, gevonden in kringloopwinkels of op Marktplaats, waar ze regelmatig gratis worden aangeboden. "Verzagen en verlijmen is mijn handschrift", zegt hij. Ritme, herhaling en de werking van licht en schaduw bepalen het beeld; met hout werken geeft hem rust. Zo werd een notenhouten salontafel van vijfenzeventig euro, aangeboden omdat er een poot ontbrak, grondstof voor een hele reeks kunstwerken.

## Am I included?

Soms verrast het werk zijn maker. Voor een kunstwerk met rijen houten blokjes rekende hij uit dat er honderd stukjes nodig waren; al zagend kwam hij op zesennegentig uit. Hij vulde aan met vier opvallende blokjes van ander hout en gaf het werk bij hoge uitzondering een titel: Am I included? De vier buitenbeentjes horen gewoon bij de massa van gelijke blokjes, en juist dat maakt het werk bijzonder.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Een boek van Maria voor Maria: een Haarlems klopje als schrijfster

In de collectie van de voormalige Stadsbibliotheek van Haarlem staan rijen oude boeken waarvan de vroegere bezitters onbekend zijn. Niet zo bij een manuscript uit 1628: Beschryvinghe des ghebedts vertelt voorin precies wie het schreef en wie het bezat.

*2025-07-11 · historie · bron: HRLM 98, juli-augustus 2025 · https://hrlm.blog/2025/07/11/een-haarlems-klopje-als-schrijfster/*

## Twee Maria's

Het manuscript is een prekenbundel voor meditatie, met preken van pastoor Jodocus Cats in Haarlem. Voorin staat dat het boek toebehoorde aan Maria van Zijl, geboren op 16 maart 1660, en dat het eigenhandig is geschreven door juffrouw Maria van Wieringen. Over de bezitster meldt de aanhef nog meer: haar vader heette Simon van Zijl, haar moeder Margaretha van Veen, en ze was gedoopt door pastoor Cornelis Cats, neef van Jodocus.

## Schrijvend klopje

Maria van Wieringen was een Haarlems klopje: een ongehuwde lekenzuster die na het verbod op de kloosterorden van 1581 een religieus leven leidde zonder kloostergeloften. De Haarlemse kloppengemeenschap, die samenkwam rond de schuilkerk Sint Bernardus in den Hoek aan de Bakenessergracht, was in de zeventiende eeuw een van de grootste van de Noordelijke Nederlanden. Klopjes voorzagen in hun eigen levensonderhoud; waar anderen huishoudster werden of kazuifels borduurden, schreef Van Wieringen de preken uit die haar biechtvader Jodocus Cats dicteerde. Het resultaat is opvallend rijk versierd, in rood, zwart en groen en zelfs met goud: zo'n verzorgd boek getuigt van de goede band tussen de beide Maria's.

## Alleen een straatnaam herinnerde nog

De schuilkerk werd in 1853 afgebroken en andere voorwerpen van de gemeenschap verhuisden lang geleden naar het Catharijneconvent in Utrecht; in Haarlem leek alleen de straatnaam Kloppersingel nog aan de klopjes te herinneren. Met dit manuscript blijkt er toch een tastbare herinnering aan de Haarlemse kloppengeschiedenis in de stad zelf te zijn: een pareltje uit het Noord-Hollands Archief.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Bruno Giebels (De Koepel): 'Geen concurrentie, maar een toevoeging aan de stad'

Rijksmonument de Koepel opende begin 2022 zijn deuren na een opzienbarende metamorfose. De voormalige gevangenis is inmiddels een stedelijke hotspot waar je kunt studeren, werken, films kijken en cultuur beleven.

*2025-07-03 · interview · bron: HRLM 98, juli-augustus 2025 · https://hrlm.blog/2025/07/03/bruno-giebels-de-koepel/*

## Van gesloten bolwerk naar 365 dagen open

Waar de Koepel vroeger een gesloten bolwerk was, is het rijksmonument nu 365 dagen per jaar open, van 's ochtends vroeg tot middernacht. Studeren, werken, film, horeca en cultuur komen samen onder de monumentale koepel, met huurders als de Filmkoepel, de Cultuurkoepel en SRH Haarlem University, waar inmiddels driehonderd studenten uit zeventig landen studeren. "We hadden vorig jaar 350.000 bezoekers", vertelt directeur Bruno Giebels, geboren en getogen Haarlemmer. Gemeten met sensoren bij de entreedeuren; zet de groei door, dan zit de Koepel dit jaar op een half miljoen gasten.

## Hotel, escape room en een oud-cipier

Deze zomer opent op het terrein een hotel met zesenzestig kamers; de eerste twintig, in de gerestaureerde directiewoningen en het administratiegebouw, zitten nu al continu vol. De link met het gevangenisverleden blijft voelbaar: meerdere cellen zijn in originele staat, in enkele hangt kunst en in twee zit een escape room. Een enthousiaste oud-cipier geeft wekelijks rondleidingen; vorig jaar leidde hij tweeduizend mensen rond en dat aantal groeit nog steeds. Voor de toekomst liggen er plannen voor een ondergrondse parkeergarage met daarop tweehonderd woningen voor studenten en alleenstaanden.

## Toevoeging, geen concurrent

De nieuwe hotspot van Haarlem? Giebels denkt van wel, maar concurrentie voor andere uitgaanslocaties of horeca ziet hij er niet in: "We zijn juist een toevoeging aan de stad." In het begin vroegen veel Haarlemmers zich af of de stad er nog wel een bioscoop bij kon hebben. Dat blijkt dus te kunnen.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Jacqueline Oskamp over Louis Andriessen: 'Met De Staat schreef hij geschiedenis'

Louis Andriessen geldt als Nederlands bekendste en meest radicale componist, aldus biograaf Jacqueline Oskamp. Zijn familie is bovendien stevig met Haarlem verweven.

*2025-06-05 · kunst-cultuur · bron: HRLM 97, mei-juni 2025 · https://hrlm.blog/2025/06/05/jacqueline-oskamp-over-louis-andriessen/*

## De radicaal

Louis Andriessen (1939-2021) zette zich af tegen het conservatisme in de muziekwereld. Eind jaren zestig was hij mede-initiatiefnemer van de Aktie Notenkraker, die berucht werd door de verstoring van een concert van het Concertgebouworkest. "Met het verpletterende stuk De Staat schreef hij geschiedenis", zegt biograaf Jacqueline Oskamp over zijn doorbraak in 1976. Andriessen behoorde tot de invloedrijkste componisten van zijn generatie, met leerlingen van allerlei continenten.

## De Haarlemse familie

In de jaren dertig verhuisde de familie Andriessen van de Bakenessergracht in Haarlem naar Utrecht, waar Louis werd geboren. De banden bleven sterk: broer Nicolaas was stadsarchitect van Haarlem, neef en muziekwetenschapper Wim Witteman uit Overveen was in de puberteit zijn beste vriend, en de aangetrouwde tak Koot dreef de Haarlemse pianohandel. Vader Hendrik en broer Jurriaan waren bekende componisten; meerdere neven en nichten waren muzikant.

## Klokken voor Haarlem

Achter elke compositie zat een gedachte, vertelt Oskamp. Zo is Klokken voor Haarlem gebaseerd op het geluid van de Damiaatjes van de Grote of St. Bavokerk. Het verhaal erachter speelde zich af in het Utrecht van de Tweede Wereldoorlog: de kleine Louis maakte mee hoe de klokken uit de kerken werden gehaald, uit angst dat de Duitsers ze zouden omsmelten tot wapens. Bij de bevrijding werden ze weer opgehangen; voor vader Hendrik een emotioneel moment, dat Louis zijn leven lang bij bleef.

## Groots is de liefde

De biografie kreeg de titel Groots is de liefde, naar 'Magna Res est Amor', een lied dat vader Hendrik ooit componeerde. De titel zegt alles over Louis: een man met een grote liefde voor familie, muziek en vrouwen. Op 18 september geeft Oskamp een lezing in de Kennemer Boekhandel.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# De Kweektuin: tiny houses, duurzaamheid en een park met historie

De Kweektuin is een openbaar stadspark aan de Kleverlaan in Haarlem-Noord: een populaire plek om te wandelen, met ondernemers die vanuit zelfgebouwde tiny houses in de Kweekstraat werken.

*2025-05-29 · reportage · bron: HRLM 97, mei-juni 2025 · https://hrlm.blog/2025/05/29/de-kweektuin-haarlem-noord/*

## Zes gezichten uit de Kweekstraat

De Haarlemmer Kweektuin aan de Kleverlaan 9 is een openbaar stadspark waar je kunt wandelen, naar yoga gaat of groenten oogst. Naast het Kweekcafe in de grote kas werken kleine ondernemers vanuit zelfgebouwde tiny houses: samen vormen zij de Kweekstraat. HRLM zette zes gezichten van het park op een rij.

## De tassenmaakster in de kas

"Ik kom al jaren graag in de Kweektuin met de kinderen en dacht altijd: als ik hier toch een atelier mag bouwen, dat zou top zijn", vertelt Saskia de Vries. Na overleg bleek er veel mogelijk en bouwde ze zelf een tiny house in de kas van het Kweekcafe. Inmiddels zit ze er vier jaar en maakt ze er maatwerktassen van plantaardig gelooid leer, met de focus altijd op duurzaam vakmanschap.

## Wol, haar, koffieprut en Sanskriet

Georgiana Spijker neemt wolwinkeltje Pluche, Wol en Garen over en werkt net als haar voorganger uitsluitend met natuurlijke en hergebruikte materialen. Lotte Maas runt Head & Soul, een holistische head-spa die afgeknipt haar inzamelt voor recycling. In het Kweekcafe wordt de vloer schoongemaakt met regenwater en gaat de koffieprut naar een oesterzwammerij; de paddenstoelen keren terug op het broodje pita pulled paddo, vertelt medewerker Emma Dewever. Vrijwilligers Edith en Laurens te Poele verzorgen de cafeplanten met regenwater uit een reservoir van vierduizend liter. En Ali Swart studeert er dagelijks ruim een uur Sanskriet: "Ik kom al zo lang in het Kweekcafe dat ik bij de inventaris ben gaan horen."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Honderd jaar natuurbeleving in Thijsse's Hof

Honderd jaar geleden kreeg natuuronderzoeker en biologieleraar Jac. P. Thijsse een bijzonder cadeau voor zijn zestigste verjaardag: een stuk land van twee hectare dat hij mocht inrichten als heemtuin in het Bloemendaalse Bos.

*2025-05-22 · natuur · bron: HRLM 97, mei-juni 2025 · https://hrlm.blog/2025/05/22/honderd-jaar-thijsses-hof/*

## Precies wat hij wilde

"Hij wist het van tevoren, het was precies wat hij wilde", zegt Arjen Overbeek, voorzitter van de Stichting Thijsse's Hof. "Maar hij zal, kijkend naar het toen nog braakliggende landje, ook wel hebben gedacht: hoe gaan we dit organiseren?"

## Liever geen Hof van Eeden

Thijsse, schrijver en tekenaar van de beroemde Verkade-albums, wilde eerst niet zelf de naamgever zijn: hij voelde meer voor amateur-plantkundige Frederik Willem van Eeden. Maar een 'Hof van Eeden' zou te veel verwarring geven met de Bijbelse hof, en burgemeester Bas Backer zei het bij de opening al: het moest Thijsse's Hof worden, het was immers zijn cadeau. Pas bij een statutenaanpassing in 1959 werd die naam officieel. Thijsse gaf zijn verzet snel op: hij werd de eerste voorzitter, woonde dichtbij, in wat nu de Dr. Jac. P. Thijsselaan heet, en nam graag belangstellenden mee naar binnen.

## Van aardappelveldje tot duinmeer

Het braakliggende aardappelveldje veranderde in een landschapstuin naar ontwerp van Leonard Springer, met een grote vijver als 'duinmeer' en beplanting die in de duinen thuishoort. Vandaag draait de tuin op zestig tot zeventig vrijwilligers, en voor het eeuwfeest verscheen een speciaal jubileumtijdschrift.

## Zelf kijken

Thijsse's Hof ligt aan de Mollaan 4 in Bloemendaal en is vrij toegankelijk van 1 april tot 1 november (maandag gesloten). Midden in de tuin staat sinds 1995 een levensecht beeld van Thijsse, gemaakt door Jolanda Prinsen; verderop staat Erik met vlinder van Mari Andriessen, naar het boek van Godfried Bomans, die hier zelf graag kwam mijmeren.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Walvis op het droge: toen mevrouw Haroy naar Nederland kwam

"Papa, hoe ziet een walvis eruit?" vroeg het zoontje van de Deense antiquair Leif Sogaard. Zijn vader besloot dat er maar een manier was om die vraag echt te beantwoorden, en schakelde walvisjagers in.

*2025-05-15 · historie · bron: HRLM 97, mei-juni 2025 · https://hrlm.blog/2025/05/15/walvis-op-het-droge-mevrouw-haroy/*

## Gevangen bij Kaap Haroy

In september 1951 kreeg de bemanning van het schip Torgny een walvis in het vizier, voor de Noorse kust bij Kaap Haroy. Twee harpoenschoten doodden de zevenjarige vrouwelijke vinvis; aan wal prepareerde een team van tweehonderd mensen het dier met zevenduizend liter formaline. Mevrouw Haroy was klaar voor haar rondreis.

## De grootste wagon van Europa

Het 60.000 kilo wegende dier reisde in de grootste wagon van Europa via Scandinavie, Duitsland en Zwitserland en arriveerde op 16 september 1952 op het Centraal Station van Amsterdam. Te breed voor tegenliggers op het spoor, dus alles ging in afstemming met de dienstregeling van de NS. Onderweg had ze al drie miljoen bezoekers getrokken; het Haarlems Dagblad zette er op 19 september 1952 een tekening van Fiep Westendorp bij.

## Twee dagen in Haarlem

Op 12 en 13 oktober 1952 stond mevrouw Haroy in Haarlem, bij het spoor achter de Kinderhuissingel, achter gebouw 'Olympia', een voormalig spoorwegpakhuis. Kinderen betaalden 35 cent, volwassenen 75 cent, militairen in uniform half geld.

## En toen kwam Jonas

In datzelfde najaar arriveerde nog een walvis: Jonas, een jonge mannelijke vinvis van zo'n 17 meter van de Noorse tentoonstellingsmaatschappij Hvalhall. Beide partijen besloten elkaar geen concurrentie aan te doen. Voor mevrouw Haroy eindigde het avontuur in 1954: verscheept naar Amerika vatte ze vlakbij New York vlam. Jonas hield het dankzij een stalen skelet en een koelsysteem ruim twintig jaar vol en stond vier keer in en om Haarlem, onder meer in 1955 op de Botermarkt en in 1964 op de hoek Wagenweg/Houtplein, waar het publiek door zijn bek naar binnen kon lopen. In 1975 en 1976 was hij er voor het laatst: rondreizen met een dode walvis kon volgens het Wereld Natuur Fonds niet langer.

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).


# Marc de Beyer: 'Teylers legt altijd een verbinding tussen verleden en heden'

Sinds januari 2022 is Marc de Beyer directeur van het oudste museum van Nederland. Daarvoor leidde hij Museum Gouda. Een gesprek over het verhaal achter de fossielen en instrumenten.

*2025-05-08 · interview · bron: HRLM 97, mei-juni 2025 · https://hrlm.blog/2025/05/08/marc-de-beyer-teylers-museum/*

## Een 8,5 en toch werk aan de winkel

"In 2024 kregen wij een 8,5 van onze bezoekers, wat uiteraard een fantastisch cijfer is. Mensen hebben hier een fijne tijd", vertelt De Beyer. Tegelijkertijd weet hij zeker dat 98 procent naar buiten loopt zonder het verhaal van het museum te kennen: waarom er fossielen liggen, waarom er natuurwetenschappelijke instrumenten staan. Teylers was ooit een onderzoeksinstituut; De Beyer wil dat verhaal en de actuele relevantie van de collectie laten zien, onder meer door hedendaagse kunst te tonen in dialoog met de historische objecten.

## Maurits, Floor en Nikki

Zijn tweede doel is een breder en jonger publiek. Het museum ontwikkelde drie persona's: Maurits, de klassieke bezoeker die zijn kleinkinderen meeneemt; Floor, de kosmopoliet die echt iets wil leren; en Nikki, voor wie een museum concurreert met shoppen en het pretpark. Juist op Nikki zet Teylers nu in, met resultaat: in de zomer trekt het museum meer bezoekers uit dat profiel dan andere musea, en op MuseumTok stond Teylers vorig jaar op nummer twee, na Corpus in Leiden.

## Kosmos boven de Ovale Zaal

De huidige expositie Kosmos laat de aanpak zien. Onderzoek naar het heelal hoort bij het museum sinds de oprichting: boven op de Ovale Zaal zit de Sterrenwacht en de collectie bevat een beroemde telescoop van William Herschel. In diezelfde zaal hangt nu de sculptuur Nonfunctional Satellite van Trevor Paglen, een rechtstreeks commentaar op het groeiende aantal satellieten in het heelal.

## Een gouden greep uit 1790

In oktober opent de tentoonstelling De mannen van Michelangelo. De basis daarvoor werd in 1790 gelegd, toen het instituut voor tienduizend gulden zeventienhonderd tekeningen kocht, waaronder tweeentwintig exemplaren van Michelangelo. "Dat was echt een gouden greep."

---
Citeer vrij, met bronvermelding en een link naar hrlm.blog (de url van het record).