Een boek van Maria voor Maria: een Haarlems klopje als schrijfster
In de collectie van de voormalige Stadsbibliotheek van Haarlem staan rijen oude boeken waarvan de vroegere bezitters onbekend zijn. Niet zo bij een manuscript uit 1628: Beschryvinghe des ghebedts vertelt voorin precies wie het schreef en wie het bezat.
Twee Maria's
Het manuscript is een prekenbundel voor meditatie, met preken van pastoor Jodocus Cats in Haarlem. Voorin staat dat het boek toebehoorde aan Maria van Zijl, geboren op 16 maart 1660, en dat het eigenhandig is geschreven door juffrouw Maria van Wieringen. Over de bezitster meldt de aanhef nog meer: haar vader heette Simon van Zijl, haar moeder Margaretha van Veen, en ze was gedoopt door pastoor Cornelis Cats, neef van Jodocus.
Schrijvend klopje
Maria van Wieringen was een Haarlems klopje: een ongehuwde lekenzuster die na het verbod op de kloosterorden van 1581 een religieus leven leidde zonder kloostergeloften. De Haarlemse kloppengemeenschap, die samenkwam rond de schuilkerk Sint Bernardus in den Hoek aan de Bakenessergracht, was in de zeventiende eeuw een van de grootste van de Noordelijke Nederlanden. Klopjes voorzagen in hun eigen levensonderhoud; waar anderen huishoudster werden of kazuifels borduurden, schreef Van Wieringen de preken uit die haar biechtvader Jodocus Cats dicteerde. Het resultaat is opvallend rijk versierd, in rood, zwart en groen en zelfs met goud: zo'n verzorgd boek getuigt van de goede band tussen de beide Maria's.
Alleen een straatnaam herinnerde nog
De schuilkerk werd in 1853 afgebroken en andere voorwerpen van de gemeenschap verhuisden lang geleden naar het Catharijneconvent in Utrecht; in Haarlem leek alleen de straatnaam Kloppersingel nog aan de klopjes te herinneren. Met dit manuscript blijkt er toch een tastbare herinnering aan de Haarlemse kloppengeschiedenis in de stad zelf te zijn: een pareltje uit het Noord-Hollands Archief.
Dit verhaal verscheen in HRLM 98, juli-augustus 2025.
Zelf iets gezien of gehoord dat in HRLM thuishoort? Tip de redactie.