Aandachtig leven: de glasnegatieven van Jacob Keizer
Het Noord-Hollands Archief bewaart sinds 2023 ruim tweehonderd glasnegatieven van de Haarlemse spoorwegambtenaar Jacob Keizer (1887-1935). Ze tonen het stille, aandachtige leven van zijn gezin rond het huis aan de Hyacintenlaan 51.
Een vrouw zit met gesloten ogen bij een forse Philipsradio, hoofdtelefoon op, achter haar een goedgevulde boekenkast. Op een andere opname leest ze naast diezelfde kast, waarin titels als de Bijbel en De Kleine Johannes te herkennen zijn. Er gebeurt niets spectaculairs, en juist daarin schuilt de kracht: de tijd lijkt even stil te staan.
Een gezin aan de Hyacintenlaan De vrouw is Cornelia Alphenaar, gefotografeerd door haar echtgenoot Jacob Keizer. Jacob, in 1887 geboren als zoon van een Haarlemse hoefsmid, werkte als spoorwegambtenaar. In 1921 trouwde hij met Cornelia; rond 1922 werd dochter Anna geboren, in de familie Annetje genoemd. Wie de ruim tweehonderd glasnegatieven bekijkt, ziet steeds hetzelfde terugkeren: natuur, licht en het dagelijks leven.
Het huis dat hij zag groeien Veel foto's spelen zich af rond de woning aan de Hyacintenlaan 51. Zelfs de bouw legde Jacob vast: omstreeks 1924 staat het huis nog in de steigers. Latere opnamen tonen huis en tuin gevuld met leven, van musiceren tot poseren bij de kerstboom.
Annetje Met grote zorgvuldigheid fotografeerde Jacob zijn dochter: lachend samen in een veld, of met een gieter bij de Oost-Indische kers, exact gedateerd op 8 september 1926 dankzij de albums die hij zelf samenstelde. Bij een van de pagina's schreef hij "mijn dochter Anna Keizer": vier woorden die de maker onverwacht dichtbij brengen.
Kijken met aandacht Op sommige glasplaten kraste Jacob in de emulsielaag om de gewenste uitsnede aan te geven, zoals bij een opname van schaatsers langs een molen. Hij fotografeerde treinen en molens, maar zijn hart lag bij natuurbeleving: bomen met gefilterd licht en haast abstracte patronen.
Een aangrijpend slot Cornelia overleed op 19 januari 1935; een maand later stierf Jacob zelf. Sinds 2023 bewaart het Noord-Hollands Archief de negatieven, die al die tijd in familiebezit bleven. De beelden nodigen uit om aandachtig te kijken, precies zoals Jacob Keizer dat zelf lijkt te hebben gedaan.
*Tekst: Jet Blokhuis, conservator beeldcollecties Noord-Hollands Archief.*
Dit verhaal verscheen in HRLM 104, juli-augustus 2026.
Zelf iets gezien of gehoord dat in HRLM thuishoort? Tip de redactie.