Torrentius, de Haarlemse schilder van wie één schilderij overbleef
In de rubriek Haarlemse kopstukken tekent en beschrijft Eric J. Coolen deze keer Johannes Torrentius: schilder van naakten en macabere taferelen, in Haarlem aangeklaagd, in 1627 tot twintig jaar gevangenisstraf veroordeeld en dankzij invloedrijke bewonderaars, onder wie koning Karel I van Engeland, na twee jaar weer vrij. Van zijn werk rest één schilderij uit 1614.
Johannes Torrentius werd in 1588 of 1589 in Amsterdam geboren als Johannes Symoonisz. van der Beeck. In 1612 trouwde hij in Amsterdam; later verhuisde hij naar Haarlem, waar hij bekendheid kreeg als schilder.
Hij leefde volgens tijdgenoten losbandig, bezocht geregeld feesten en herbergen en werkte in zijn schilderijen vaak met naakten, macabere onderwerpen en erotische voorstellingen. Levensstijl en werk brachten hem in conflict met de autoriteiten, en in Haarlem werd hij aangeklaagd. De beschuldiging: verboden geloofsovertuigingen en lidmaatschap van de rozenkruisers. Ook onder marteling ontkende hij.
In 1627 volgde de veroordeling tot twintig jaar gevangenisstraf. Veel van zijn schilderijen werden door de beul vernietigd. Invloedrijke bewonderaars, onder wie koning Karel I van Engeland, kwamen voor hem op; na twee jaar kreeg hij gratie en vertrok hij naar Engeland als hofschilder. Later keerde hij heimelijk terug naar Amsterdam, waar hij opnieuw werd gearresteerd en gemarteld en waar hij in 1644 overleed.
Van zijn indrukwekkende oeuvre is tegenwoordig slechts één schilderij uit 1614 bewaard gebleven. Zo blijft Torrentius, ondanks zijn roerige leven, een mysterieuze figuur in de Nederlandse kunstgeschiedenis.
*Tekst en illustratie: Eric J. Coolen.*
Dit verhaal verscheen in HRLM 105, september-oktober 2026.
Zelf iets gezien of gehoord dat in HRLM thuishoort? Tip de redactie.